Maşgala agzybirligini bahana bilen şertnamalaýyn saglyk işgärlerini bellemek baradaky konstitusiýa kazyýetiniň karary

Hakkari 2-nji administratiw kazyýetiň beren arzasy bilen konstitusiýa kazyýeti, saglyk pudagynyň käbir düzgünleri baradaky 663 belgili kararyň 45 / A maddasynda maşgala agzybirligini bahana edip, göçürmek talaplaryny gözden geçirdi. 2026-njy ýylyň 25-nji iýunynda kabul edilen karar bilen şertnama baglaşylan saglygy goraýyş işgärleriniň ýanýoldaşynyň beýleki döwlet edaralarynda "hemişelik statusda" işlemegi baradaky talap Konstitusiýa ters gelýär.

Göz öňünde tutulan düzgün, är-aýalyň üç ýyllyk hökmany iş döwründe maşgala agzybirligini bahana bilen başga birine geçmegini haýyş etmegi üçin şertnama baglaşan saglyk işgärleriniň hemişelik işgäri hökmünde işlemelidigini kesgitleýär. Kazyýetiň ýatyrylmagyny haýyş edip, bu ýagdaýyň şahsy we maşgala durmuşyna hormat goýmak hukugyny we deňlik ýörelgesini bozandygyny öňe sürdi. Şeýle-de bolsa, Konstitusiýa kazyýeti, döwlet gullugynyň dowamlylygy we işgärleri meýilleşdirmek ýaly kanuny maksatlar göz öňünde tutulanda kanun çykaryjynyň bu ugurda öz pikirine eýe bolmak kararyna geldi.

Hakkari 2-nji administratiw kazyýeti, är-aýalynyň şertnama agzybirliginde işleýän işgärleriň maşgala agzybirligi bahanasy bilen peýdalanyp bilmezliginiň konstitusiýanyň 13-nji, 20-nji we 41-nji maddalaryna garşy gelýändigini öňe sürüp, şertnama baglaşan saglyk işgärleriniň beren kazyýet işiniň çäginde ýatyrmak üçin ýüz tutdy. Konstitusiýa kazyýeti 2026-njy ýylyň 26-njy fewralynda geçirilen ilkinji synynda faýlda kemçilik tapmady we meseläniň mazmunyna geçmek kararyna geldi.

Döwlet işgärleriniň re regimeiminde şertnama we hemişelik statusyň arasyndaky tapawut işgärleriň hukuklarynda we göçüriş işlerinde dürli kanuny netijeleri döredýär. Häzirki düzgünlerde saglygy goraýyş hyzmatlarynyň bozulmagynyň öňüni almak üçin belli bir sebitde işlemek borjy göz öňünde tutulsa-da, maşgala agzybirligini bahana ýaly aýratyn ýagdaýlarda är-aýalyň iş görnüşine baglylykda dürli amallar ulanylýar. Degişli işgärler maşgala agzybirligini bahana bilen administrasiýa göçürmek baradaky haýyşlaryny tabşyrsa-da, kanunlarda görkezilen hemişelik är-aýalyň talaplaryny ýerine ýetirmäge borçly bolýarlar.

Näme üýtgedi?

• Şertnama baglaşylan saglyk işgärleriniň maşgala agzybirligi bahanasy bilen göçüp bilmekleri üçin är-aýalynyň hemişelik statusy saklanýar.
• ousr-aýalynyň beýleki döwlet edaralarynda şertnama statusy bilen işleýän işgärlerine, üç ýyllyk iş möhletini tamamlamazdan ozal maşgala agzybirligini bahana bilen bellemegi haýyş etmek mümkinçiligi berilmeýär.
• Konstitusiýa kazyýeti, bu düzgüniň Konstitusiýanyň 10, 13, 20, 41 we 128-nji maddalaryna ters gelmeýändigi barada karar bermek bilen häzirki tejribäni dowam etdirdi.

Kime degişlidir?

Bu karar, Saglygy goraýyş ministrliginde we oňa degişli guramalarda 663 belgili kararyň çäginde işleýän saglyk işgärlerine we olaryň ýanýoldaşlaryna gönüden-göni degişlidir.

netijelilik

Netijeli senesi tekstde görkezilmedi.

Netije

Konstitusiýa kazyýeti, üznüksiz jemgyýetçilik hyzmatyny bermek we işgärleri meýilleşdirmegi netijeli ýerine ýetirmek üçin kanun çykaryjynyň ygtyýarlyklaryny giňişleýin düşündirdi. Kazyýet, maşgala agzybirligine bolan hukugy goramak bilen jemgyýetçilik bähbidiniň arasynda döredilen deňagramlylykda, är-aýalyň ýagdaýyna esaslanýan çäklendirmäniň "laýyk gelmeýändigini" aýtdy.

Bu netije, är-aýalyň iş ýagdaýynyň, maşgala agzybirligi bahanasy bilen şertnama baglaşylan saglygy goraýyş işgärleriniň haýyşlaryny geçirmekde kesgitleýji faktor bolup galjakdygyny görkezýär. Üç agzanyň karara garşy ses berendigi, bu meseläniň kanuny esasda ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Karar, maşgala agzybirligini bahana bilen şertnama baglaşylan saglygy goraýyş işgärleriniň arasynda ýer çalşylmagyna garaşýanlar üçin häzirki çäklendirmeleriň dowam etjekdigini aňladýar. Hususan-da, är-aýallary dürli döwlet edaralarynda şertnama statusynda işleýän işgärlerden maşgala agzybirligini üpjün etmek üçin üç ýyllyk hökmany iş möhletini tamamlamaly bolarlar.

Bu ýagdaý saglygy goraýyş işgärleriniň iş ýerlerinde bolmagyň dowamlylygyna täsir edip biler we işgärleriň dolanyşygynyň has çäklendirilmegine sebäp bolup biler. Administrasiýa işgärlerini hemişelik we şertnamalaýyn statusyň arasyndaky tapawuda esaslamagy dowam etdirer.