Merkezi bankdan göterim derejesiniň peselmegi: Bazar hünärmenleri möhüm seneleri yglan edýärler

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) ýylyň üçünji inflýasiýa hasabatyny halk bilen paýlaşdy we pul syýasaty barada möhüm habarlar berdi. Bank 2026-njy ýyldaky sarp ediş bahalarynyň indeksini (CPI) çaklamasyny 26 göterim ýokarlandyrdy. TMB-nyň prezidenti Fatih Karahan dizel, tebigy gaz we energiýa däl haryt bahalaryndaky ösüşiň hasabatdaky bu 2 punktly ýokarlandyryşda aýgytlydygyny aýtdy. Karahan, “ecel” mobil ulgamy üçin düzgünleriň, azyk inflýasiýasynyň ýokarlanmagynyň we dolandyrylýan bahalaryň ýokarlanmagynyň bu täzelenişde işjeň rol oýnandygyny aýtdy. Inflýasiýa hasabatyndan soň, maliýe dünýäsi Merkezi Bankyň göterim derejesini peseltmek meýilnamasyna ünsi jemledi.

Pul syýasatynda kanalyň üýtgemegi we ilkinji göterim kesiş ssenarileri

inflýasiýa hasabatyndan soň, bazar analitiklerinden ajaýyp bahalar gelip başlady. Akbankyň baş ykdysatçysy Çagry Sarykaýa Merkezi Bank tarapyndan berlen habarlaryň arasynda analiz etdi. Sarykaýa, ýylyň ahyrky çaklamasynyň 2 bal ýokarlanmagynyň, pul syýasatynyň gönüden-göni gözegçilik edip bilmeýän üpjünçilik faktorlary sebäpli bolandygyny, şonuň üçin gyssagly çäre görmegiň zerurlygynyň ýokdugyny aýtdy. Sarykaýa, talap şertlerinde aç-açan gowşaklygyň bardygyny belläp, 1 hepdelik maliýeleşdirmä geçmegiň kadalaşdyryş ädimi hökmünde garalmalydygyny we munuň üznüksiz arzanladyş işiniň başlanjakdygyny gönüden-göni aňlatmaýandygyny aýtdy. Bu maglumatlary göz öňünde tutup, baş ykdysatçy 10-njy sentýabrda geçirilen Pul syýasaty komitetiniň (MPC) mejlisinde täsirli maliýeleşdiriş derejesiniň iň güýçli esasy ssenariýa hökmünde 40 göterimden 37 göterime çenli azalandygyny we indiki ädimleriň doly maglumat akymyna baglydygyny aýtdy.

kş atatyrymdan Hawk we Kepderi teswirleri: Oktýabr we Dekabr çaklamalary

CBRT-iň başlygy Fatih Karahanyň aýdanlaryny "möjek" we "owaz" äheňleri bilen deňagramly pozisiýa hökmünde häsiýetlendirip, "IS Investment" maliýeleşdiriş kanalynyň üýtgemegine garaşýan zatlaryny paýlaşdy. Bu edara, häkim Karahanyň hepdelik repo gaýdyp gelmek baradaky signalynyň 10-njy sentýabrda geçirilen MPC ýygnagynda hakyky göterim mukdaryny peseltmegine ýol açyp biljekdigini mälim etdi. Karahanyň "maglumatlara esaslanmak" meselesine berýän ünsi bazardaky irki arzanladyş aladalaryny ýeňilleşdirdi. “IS Investment” -iň esasy ssenariýine görä, eger Hormuz bogazy güýzde tanker gatnawy üçin açylsa we “Brent” nebitiniň barrel bahasy 80-85 dollar aralygynda durnuklaşsa, maliýeleşdirme kem-kemden oktýabr we noýabr aýlarynda hepdelik repo derejesine 37 göterime geçer. Gurama, göterim derejesini peseltmek boýunça esasy ädimiň dekabr aýynyň MPC ýygnagynda 150 bal azaldylmagy bilen alynjakdygyny çaklaýar.

Geosyýasy töwekgelçilikler we nebit bahalarynyň inflýasiýa ýoluna täsiri

Gedik maýa goýumlary we Kuweýt Türk maýa goýum hünärmenleri global energiýa bahalarynyň we geosyýasy dartgynlygyň inflýasiýa we göterim ýolunda möhüm rol oýnajakdygyny bellediler. Gedik atatyrym häzirki global baglanyşykda serişdeleri hepdelik repoga geçirmek ädiminiň oktýabr aýyna çenli yza süýşürilip bilinjekdigini çaklaýar. Bu edara, Merkezi Bankyň islegiň peselmegini tassyklaýandygyny we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagyna garamazdan inflýasiýa garaşmalarynyň ýaramazlaşmaýandygyny, Brent nebitiniň 80 dollardan aşakda galsa ilkinji gowşadyljakdygyny aýtdy.

Kuweýt Türk atatyrym inflýasiýa çaklamasynyň ýokarlanmagyna täzeden seredilmeginiň geosyýasy töwekgelçilikler, import çykdajylary we içerki isleg däl-de, azyk önümleriniň bahalary bilen baglanyşyklydygyny aýtdy. Geosyýasy töwekgelçilikler azalsa, awgust-sentýabr aýlarynyň arasynda hepdelik repoga geçmek bilen likwidligiň kadalaşmagy bolup biljekdigini mälim eden edara, ýylyň soňky iki ýygnagynda ( 22-nji oktýabr we 10-njy dekabr ) her biri 100 baldan arzanladyş garaşýar. Kuweýt Türk atatyrym 2026-njy ýylyň ahyryna çenli syýasat derejesini 35 göterim diýip yglan etdi.