Ministr Kurumyň klimat krizisi COP31-de dünýäni çagyrýar

COP31 prezidenti we Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum, Antalýanyň NEST Kongresinde we Adalat merkezinde geçirilen "COP31 ministrleriň agşamlyk nahary" programmasynda howanyň krizisine garşy göreşde çäksiz hyzmatdaşlyga çagyrdy. 2026-njy ýylyň 12-nji noýabrynda geçirilen çärede çykyş eden Kurum hiç bir ýurduň klimat krizisinden özbaşdak howpsuz däldigini aýtdy we "Ykballarymyz biri-biri bilen baglanyşykly" habaryny berdi

Howa krizisine garşy ýurtlaryň umumy jogapkärçiligi näme?

Ministr Murat Kurum howanyň üýtgemeginiň serhetlerden, diwarlardan we baýdaklardan daşgary howp bolup durýandygyny aýtdy we deňizleriň ýokarlanmagy we gurakçylyk ýaly betbagtçylyklaryň tutuş dünýäde umumy meseledigini aýtdy. Bu edara dünýäniň iň baý we garyp ýurtlarynyň şol bir asmanyň astynda şuňa meňzeş howplara duçar bolýandygyny ýatlatdy we ösüşiň we tebigaty goramagyň alternatiw däldigini, biri-biriniň üstüni ýetirýändigini aýtdy.

Geljekki nesillere haýsy dünýä galar?

Adamzadyň geljeginiň anyk ädimler bilen emele geljekdigini mälim eden Kurum, geljek nesilleriň çykyşlar bilen däl-de, eýsem kabul edilen kararlar we ýaşaýyş bilen goraljakdygyny aýtdy. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda Türkiýäniň 196 ýurt bilen bilelikde has adalatly we ýaşamak üçin jogapkärçilik çekmäge taýýardygyny mälim eden ministr, arzuwlaryň diňe batyrlyk we tutanýerlilik bilen hakykata öwrülip biljekdigini aýtdy.

Antalýada geçirilen COP31 ministrlik naharyna ýygnanan halkara wekiller, suratkeşler, işewür adamlar we hökümete degişli bolmadyk guramalaryň agzalary howanyň üýtgemegine garşy göreşde umumy erkiň bardygyny habar berdiler. Ministr Murat Kurum Türkiýäniň dünýädäki daşky gurşaw meselelerine çözgüt tapmak we 86 million raýaty bilen bilelikde has ygtybarly geljegi gurmak kararyna gelendigini ýene-de bir gezek gaýtalady.

Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň çäginde amala aşyrylan bu amal, parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak, gaýtadan dikeldilýän energiýa geçiş we howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak maksady bilen ýurtlaryň maksatlaryny öz içine alýan halkara diplomatiýa hereketini aňladýar. Gatnaşýan ýurtlar konferensiýanyň dowamynda howanyň üýtgemegine garşy göreşde anyk borçnamalary ýerine ýetirmek üçin gepleşiklerini dowam etdirýärler.

Global klimat maksatlarynda täze döwre gadam basýarysmy?

Antalýadaky bu ýygnak ýurtlaryň klimat krizisine diňe bir daşky gurşaw meselesi däl, eýsem ykdysady we sosial üpjünçilik meselesi hökmünde hem seredýändigini görkezýär. Ministr Kurumyň belleýşi ýaly, wadalaryň çäginden çykmak we anyk kararlar kabul etmek global howa syýasatynda hereketlere gönükdirilen täze döwrüň başlandygyny görkezýär.

Halkara hyzmatdaşlygy daşky gurşaw syýasatyny nädip üýtgedip biler?

COP31-iň çäginde kabul edilen kararlaryň, gatnaşýan 196 ýurduň milli daşky gurşaw kanunçylygyna we senagat syýasatlaryna gönüden-göni täsir etmegine garaşylýar. Bu amal arassa energiýa maýa goýumlarynyň köpelmegi, oba hojalygynyň durnukly tejribesiniň giňden ulanylmagy we howanyň üýtgemegine garşy göreşmek üçin halkara gaznalarynyň has köp sarp edilmegi ýaly netijelere sebäp bolup biler.