NATO sammitinden soň Trumpyň haýran galdyryjy beýany: "Erdogan beýikdi"

Ankarada geçirilen NATO liderleriniň 36-njy sammitinden soň ýurtdan çykan ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Angliýa Mildenhall howa bazasy tarapyndan yzyna gaýdyp barýarka saklandy. Uçardaky metbugat agzalarynyň soraglaryna jogap beren Trump, Türkiýedäki gatnaşyklaryndan başlap, ikitaraplaýyn gatnaşyklara, Eýran bilen bolan dartgynlykdan Europeewropadaky harby güýçlere çenli möhüm meselelere möhüm baha berdi.

Prezident Erdogan bilen Türkiýäniň arasyndaky hyzmatdaşlyga öwgi

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Türkiýede iki sany öndümli gün geçirendiklerini mälim edip, Ankara bilen gatnaşyklaryň ösüşinden kanagatlanýandygyny aýtdy. Sammitiň dowamynda möhüm söwda ädimleriniň ädilendigini mälim eden Trump, "Köp kararlar kabul edildi. Türkiýe bilen köp gowy söwda şertnamalary baglaşdyk we hakykatdanam gowy hyzmatdaşlar. Byeri gelende aýtsak, Prezident Rejep Taýyp Erdogan iki ýurduň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygyň möhümdigini aýtdy.

Eýran bilen harby çaknyşyk töwekgelçiligi we ýowuz ar alyş habary

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky soňky döwürde barha möwjeýän dartgynlyga ünsi çekip, Trump Eýranyň 3 söwda gämisini nyşana almagy sebäpli harby ar alyşlaryny ýatlatdy. ABŞ-nyň aç-açan harby artykmaçlygyny kesgitländigini mälim eden Trump: "Olara gaty agyr urduk. 20-den 1-e çenli urup biljekdigimizi aýdyp bilerin. Her gezek uranlarynda 20 gezek urarys" . Bu prosesiň hemme taraplaýyn söweşe öwrüljekdigi ýa-da bolmajakdygy soralanda, Trump: "Aslynda bilemok. Eger dawa bar bolsa, gaty çalt ýeňeris. Bu meseläniň başga bir ugry. Wineňip boljak köp ýol bar, ýöne eýýäm harby taýdan ýeňiş gazandyk. Olarda gaty az."

Eýran hökümetiniň ABŞ bilen täze şertnama baglaşmak isleýändigini öňe süren Trump, Tähranyň ýakynda olara jaň edendigini öňe sürdi. Şeýle-de bolsa, Trump Eýranyň ygtybarlylygyna şübhelenýändigini aýtdy we söwda gämilerine edilen hüjümleri bu ýurduň "gözegçilik astynda we däli" tebigaty bilen baglanyşdyrdy.

NATO sammitinde agzybirlik habary we goranyş çykdajylary

Sammit döwründe Ispaniýa we Angliýa ýaly käbir soýuzdaş ýurtlaryň ýolbaşçylary bilen kynçylyk çekendigi baradaky aýyplamalara jogap edip, Trump býudjet paýlaşmak baradaky kararyny ýene bir gezek gaýtalady. Geçmişde Ispaniýa bilen baglanyşykly ýüze çykan kynçylyklaryň dowam edýändigini, ýöne Madridiň administrasiýasynyň ahyrsoňy tölegini töländigini mälim eden Trump, başgaça söwda sanksiýalaryny girizjekdigini ýatlatdy.

Pikirleriň dürli-dürli bolandygyna garamazdan, NATO sessiýalarynda uly ylalaşygyň gazanylandygyny aýdyp, Trump: "Şol otagda uly agzybirlik bardy. NATO-nyň mejlisler otagy aslynda diýseň ajaýypdy. Atmosfera gaty gowydy. Metbugat içerde galyp bilerdi. Metbugat şol ýerde bolan bolsa, üýtgeşik agzybirlik we raýdaşlyk bardy."

Europeewropadan goşun çykarmak karary Grenlandiýada we Eýranda şertli

Europeewropada ýerleşen ABŞ esgerleriniň yzyna alynjakdygy ýa-da alynmajakdygy baradaky näbellilige ünsi çekip, Trump bu mesele boýunça gutarnykly kararyň entek kabul edilmändigini we etabyň Grenlandiýada we Eýranda bolup geçýän wakalara laýyklykda kesgitlenjekdigini aýtdy. Grenlandiýa bilen gowy şertnama baglaşmak isleýändigini mälim eden Trump, bu bolmasa, goşun çykaryp biljekdigini aýtdy.

Şol bir wagtyň özünde, Trump Europeanewropa ýurtlaryny ABŞ-nyň Eýrana garşy ýeterlik goldaw bermändigi üçin tankytlady we Europeewropanyň häzir kömek etmek isleýändigini, emma ABŞ-nyň mundan beýläk zerur däldigini öňe sürdi. Trump esasy maksadyň Eýrany ýadro ýaragsyzlandyrmakdygyny aýtdy.

Siriýanyň we Ukrainanyň ýolbaşçylary bilen möhüm duşuşyklar

Siriýadaky soňky ýagdaý we sebitdäki aktýorlar bilen gatnaşyklar barada durup geçen Siriýanyň prezidenti Ahmed Şaranyň ýurdy birleşdirmekde üstünlikli çykyş edendigini aýtdy. Şaranyň Hizbullah we Liwan meselesinde özlerine wada berendigini düşündirip, Trump: "Prezident Şara gaty gowy iş etdi. Siriýany birleşdirdi. Men onuň aýdanlaryny aýtmaýaryn, ýöne hawa, wada berdi. Bu gün gaty gowy boldy." Trump şeýle hem sammitiň çäginde Ukrainanyň prezidenti Wladimir Zelenskiy bilen oňyn duşuşyklarynyň bardygyny aýtdy.