Nigde şäheriniň Sosial Howpsuzlyk Guramasynyň müdiri hasaba alynmadyk iş bilen üpjünçiligiň howplaryna ünsi çekdi.

Nigde şäherindäki Sosial Howpsuzlyk Guramasynyň welaýat müdiri Eray Buz , Sosial Howpsuzlyk hepdeligi mynasybetli beren beýanatynda hasaba alynmadyk iş bilen üpjünçiligiň işgärler we iş berijiler üçin agyr netijeleriniň bardygyny nygtady. Buz "Ätiýaçlandyryş bilen iş howpsuz, işçi howpsuz; geljek howpsuz" şygary bilen hemmelere hasaba alnan iş bilen üpjünçiligiň möhümdigini ýatlatdy.

Resmi däl iş bilen üpjünçiligiň işçilere täsiri

Eray Buz hasaba alynmadyk iş bilen üpjünçilik işgärleriniň Sosial üpjünçilik edarasyna habar berilmediklerinde ýa-da olaryň iş günleri we aýlyklary barada doly maglumat berilmediklerinde ýüze çykýandygyny aýtdy. Bu ätiýaçlandyrylmadyk işgärleri işe almagy, şeýle hem tölegleri we aýlyklary az görkezmegi öz içine alýar. Buz bu ýagdaýyň işgärleriň köp hukuklaryny bozýandygyny sözüne goşdy.

Iş berijiler üçin kanuny borçlar

Buz ätiýaçlandyrylan iş bilen üpjün etmegiň konstitusion hukukdygyny we iş berijileriň bu babatda kanuny borçlarynyň bardygyny aýtdy. Ol iş berijileriň ätiýaçlandyrmasy bolmadyk işgärleri işe almaga hukugynyň ýokdugyny we işgärleriň bu hukukdan ýüz öwürip bilmejekdigini aýtdy. Ol ätiýaçlandyrylmadyk işçileriň işden çykarylyş tölegi we ýyllyk rugsat ýaly hukuklardan mahrum edilýändigini belledi.

Sosial kömek almak üçin arza

Buz köp raýatlaryň pensiýa, dul aýal we ýetim pensiýalarynyň kesilmeginiň öňüni almak üçin resmi däl ýagdaýda işlemegi halaýandygyny aýtdy we iş berijileriň bu talaplaryň öňünde düzgünlerden boýun gaçyrmaly däldigini nygtady. Ol şeýle tejribeleriň uzak möhletde has uly maliýe jerimelerine getirip biljekdigini sözüne goşdy.

Iş berijiler üçin resmi däl iş bilen üpjünçiligiň töwekgelçilikleri

Buz, hasaba alynmadyk iş bilen meşgullanmak ýüze çykarylan halatynda, iş berijileriň ýokary administratiw jerimelere, töleg tölegleriniň ýatyrylmagyna we iş ýerinde bolan heläkçiliklerde agyr kanuny jogapkärçilik çekilmegine sezewar bolup biljekdigini aýtdy. Şonuň üçin iş berijileriň öz kanuny borçlaryny doly ýerine ýetirmegi örän möhümdir.

Sosial Howpsuzlyk Barlagynyň we Şikaýat Bermegiň wariantlary

Buz işgärleriň ätiýaçlandyryş ýagdaýyny aňsatlyk bilen barlap biljekdigini aýtdy we raýatlaryň elektron hökümet portaly arkaly ýa-da ALO 170 gyzgyn telefon belgisine jaň edip maglumat alyp biljekdigini sözüne goşdy. Şeýle hem, ätiýaçlandyryşsyz işleýändiklerine şübhelenýänleriň bu barada CİMER-e ýa-da SGK (Sosial Howpsuzlyk Edaralary) müdirliklerine habar berip biljekdigini aýtdy.

Netijede, Buzuň beýanatlary resmi däl iş bilen üpjünçiligiň hem şahsy, hem-de jemgyýetçilik derejelerinde çynlakaý netijeleriniň bardygyny görkezýär. Iş berijileriň we işgärleriň bu meseleden habardar bolmagynyň we zerur çäreleri görmeginiň zerurdygy aýdyňdyr.