Palestinden Dünýä gyssagly çagyryş: "Ysraýylyň tussaglara medisina äsgermezligi adamzada garşy jenaýat"

Palestinanyň Daşary işler ministrligi yzygiderli hukuklaryň bozulmagy, lukmançylyk kömeginden mahrum etmek we Ysraýylyň türmelerinde saklanýan palestinaly tussaglaryň saglygy goraýyş hyzmatlaryna bilkastlaýyn äsgermezlik etmek ýaly amallaryň halkara hukugynyň öňünde agyr netijelere sebäp boljakdygyny duýdurdy. Beýanatda bu yzygiderli düzgün bozmalaryň "uruş jenaýatlary" we "adamzada garşy jenaýatlar" çäginde seredilip bilinjek derejä ýetendigi nygtaldy.

15 ýaşly Muhammet Musa Hamidiň işi we lukmançylyk äsgermezlik syýasaty

Palestinanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan; Birleşen Milletler Guramasyna (BMG) ýörite mehanizmlere, Birleşen Milletler Guramasynyň Adam Hukuklary boýunça Commissionerokary Komissary (OHCHR), BMG Adam Hukuklary Geňeşi we Bütindünýä Saglyk Guramasyna iberilen resmi habarlarda ýesirleri tussag etmegiň şertleriniň günsaýyn erbetleşýändigi görkezildi. Tutulan 15 ýaşly çaga Muhammet Musa Hamid -iň ýagdaýyna aýratyn ünsi çeken beýannamada Hamidiň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşandygy we bilkastlaýyn geleňsizlige we janyna howp salýan hukuk bozulmalaryna sezewar edilendigi aýdylýar.

Beýanatda Hamidiň başdan geçiren işiniň aýry-aýry waka däldigi, tersine, ähli palestinaly tussaglary nyşana alýan yzygiderli syýasatyň bir bölegi bolandygy aýdyldy. Bu syýasat; Zerur dermanlary we bejergileri saklamak, lukmançylyk barlaglaryny we hünärmenleriň maslahatlaryny bilkastlaýyn gijikdirmek, hassalaryň doly hukukly hassahanalara iberilmeginiň öňüni almak, reabilitasiýa hyzmatlaryndan mahrum etmek we iň esasy arassaçylyk we saglyk şertlerini üpjün etmezlik ýaly çynlakaý düzgün bozmalaryň bardygy bellendi.

Türmelerdäki gaty we adamkärçiliksiz tussaglyk şertleri

Ministrlik palestinaly tussaglaryň müňlerçesiniň aşa agyr we adamkärçiliksiz şertlerde tussag edilendigini habar berdi. Bu ýaramaz şertleriň arasynda palatalarda aşa köp adamlyk, ýeterlik däl we sagdyn iýmitlenmezlik, arassa agyz suwunyň we esasy arassalaýyş materiallarynyň ýoklugy, egin-eşik we ýorganlaryň ýeterlik däldigi tapawutlanýar. Şeýle hem, ýesir alnanlaryň uzak wagtlap izolýasiýa sezewar edilendigi, klinikalara ýa-da hassahanalara geçirilende fiziki taýdan hüjüm edilendigi we iň esasy hukuklardan biri bolan maşgala saparlaryndan doly mahrum edilendigi habar berildi.

Bu berk tussaglyk şertleriniň netijesinde lukmançylyk kömeginden mahrum etmek syýasaty bilen bilelikde; Tutulanlaryň köpüsiniň, şol sanda çagalaryň, garrylaryň, dowamly keselleri we ýaralananlaryň saglyk ýagdaýynyň düýpgöter ýaramazlaşandygy mälim edildi. Bu hadysalaryň käbir ýagdaýlarda organlaryň näsazlygy, hemişelik maýyplyk, el-aýaklaryň ýitmegi we tussaghanalarda ölüm ýaly pajygaly netijelere sebäp bolýandygy nygtaldy.

"Netijeli basyş" we halkara jemgyýetçiligine derňew

Palestinanyň Daşary işler ministrligi bu amallaryň halkara jenaýat kanunlary esasynda uruş jenaýatlaryny we adamzada garşy jenaýatlary emele getirip biljekdigini ýene-de bir gezek gaýtalady, sebäbi olar izolirlenmän, “yzygiderli we giňden” amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda halkara jemgyýetçiligi Ysraýyla "hakyky we täsirli basyş" mehanizmini döretmäge çagyryldy.

Ministrlik türmelerdäki lukmançylyk äsgermezlikleri, gynamalar we ýowuz çemeleşmeleriň haýal etmän bes edilmegini we tussag edilenleriň saglyk hyzmatlaryna haýal etmän elýeterli edilmegini isledi. Mundan başga-da, türmelerde bolup geçýän ölümler we tussag astyndaky ýaramaz ýagdaýlar, kazyýetiň öňünde jogapkärçilige çekilmegi we ölen tussaglaryň jesetleriniň derrew maşgalalaryna eltilmegi üçin garaşsyz, bitarap we aç-açan halkara derňewleriň geçirilmegine çagyryş edildi.