Senagatdaky oýun üýtgeýän döwür: Okuwçylaryň aýlygy iň pes aýlykdan ýokarydy

Uzak wagt bäri Türkiýede hroniki mesele bolup durýan ökde hünärli işgärleriň we ussatlaryň ýetmezçiligi, senagat we senetçilik pudagyny üýtgetdi. Geçen ýyllarda gaty pes kömek pullary bilen ýa-da diňe bir hünäri öwrenmek üçin işe başlan okuwçylar indi senagat meýdançalarynyň iň gymmatly we gözlenýän işgärlerine öwrüldi. Onlaýn iş platformalarynda tälim almak üçin şägirt gözleýän kärhanalar tarapyndan hödürlenýän aýlyk teklipleri 35 müň TL-e ýetdi. 2026-njy ýylda kesgitlenen iň pes aýlyk hakynyň 28 müň 75 TL bolandygyny göz öňünde tutsak, okuwçylara hödürlenýän girdeji derejesiniň iň pes aýlyk derejesinden ep-esli ýokarydygy görünýär. Bazardaky bu haýran galdyryjy ýagdaýy jemleýän iň aýdyň mysallaryň biri Kartalda bolup geçdi; Sebitdäki bir dellekhana salony, diňe bir ýyllyk tejribesi bolan okuwçy üçin aýlyk aýlygy 50 müň TL hödürleýän iş mahabatyny ýerleşdirdi.

Şägirtleriň aýlygynyň bu adatdan daşary ýokarlanmagynyň aňyrsynda, taýýar ussatlary geçirmek üçin çykdajylaryň aşa köpelmegi ýatyr. Bu pudakda tejribeli ussany işe almak isleýän iş berijiler her aýda 100 müň TL-den gowrak býudjet gurban bermeli. Bu ýokary çykdajy ýüküni almak islemeýän telekeçiler, ýaş dalaşgärleri işe almak we olary öz iş medeniýetine görä noldan öwretmek has mantykly hasaplaýarlar. Iş berijiler ilkinji ýyllarda iň pes aýlykdan köp töleseler-de, bu işi öwrenýän okuwçynyň geljekde bu işe ygrarly we ökde işgäri boljakdygyny çaklaýarlar we muny uzak möhletli maýa goýum hasaplaýarlar.

"Hiç kim elini ýagda almak islemeýär": Esenyurtda şägirtleriň täsiri

Esenyurt senagat zolagynda köp ýyl bäri awtoulag dwigateli bolup işleýän Mahmut Karahan, çykdajylaryň ýokarlanmagyna we bu pudakda işgär tapmakdaky kynçylyklara ünsi çekdi. Daşardan ussat getirmegiň maddy taýdan durnuksyzdygyny aýdan Karahan, "Şu gün daşyndan bir ussat getirmäge synanyşsam, azyndan 100 müň lira üçin gapyny açýar. Elbetde, bu çykdajylary tölemegiň ýerine öz okuwçymy taýýarlamagy makul bildim."

Täze nesil ýaşlaryň iş durmuşyna we senetçilik pudaklaryna bolan garaýşyny tankytlap, Mahmut Karahan aşakdaky sözler bilen lapykeçligini bildirdi:

"Aýda 30-35 müň lira çynlakaý aýlyk hödürlesemem, işleýän ýaşlary tapyp bilemok. Höwes bilen pudaga gelýän az sanly ýaşlar işe ünsi jemlemegiň deregine telefonlaryny goýmaýarlar. Sebäbi yzygiderli sosial mediýa seredýärler. Iki günläp işlänlerinden we azajyk ýadaw bolandyklaryndan soň derrew işini taşlaýarlar. hapa we hapa. "

MESEM bilen adaty şägirtligiň arasyndaky çatryk

Döwletde şägirtleri taýýarlamagy goldamak üçin durmuşa geçirilýän Hünär bilim merkezleri (MESEM) ulgamy, häzirki wagtda hasaba alnan 400 müňden gowrak talyp bilen işini dowam etdirýär. Bu bilim modelinde talyplar hepdede bir gün mekdepde teoretiki tälim alýarlar, galan dört gün kärhanalarda tejribe alýarlar we döwlet kepilligi bilen kanuny iş sagadynyň dowamynda işleýärler. Şeýle-de bolsa, bu pudakdaky käbir adaty senetçiler doly işläp we zerur bolanda hepdäniň altynjy gününi işledip biljek köne mekdebiň şägirtlik modelini gözlemegi dowam etdirýärler. Ussalar döwlet tarapyndan kesgitlenen berk düzgünleriň çäginde okuwçylara çeýe iş wagtyny ulanyp bilmejekdiklerini bilýärler; Ulag, azyk we aýda 30-35 müň TL ýaly ýokary aýlyk hödürlemek bilen, bu işi gönüden-göni öz düzgünlerine laýyklykda öwredip biljek işgärleri gözleýärler.

Maliýe mümkinçilikleriniň ýokarydygyna garamazdan, önümçilik ýerlerinde okuwçy tapmak kynlaşýar. Bu, maşgalalara we ýaşlara fiziki güýç talap edýän zähmeti köp talap edýän işe bolan garaýşyň üýtgändigini aýdyň görkezýär. Ene-atalar çagalaryny önümçilik gurşawyna däl-de, iş ýerlerine ugrukdyrmagy makul bilýärler. Şeýle-de bolsa, geljekde emeli intellekt tehnologiýalarynyň ösmegi bilen stol işleriniň köp böleginiň töwekgelçilige düşjekdigi, el bilen işlemegi we fiziki ussatlygy talap edýän hünärleriň has gymmatly we girdejili boljakdygyna üns berilmeýär.

"Tomus dynç alyşynda-da hiç kim gapymyzy kakmaýar"

Hadymköýde mebel öndürýän desgany dolandyrýan agaç ussasy Nazym Solakoğlu MESEM ulgamy bilen adaty şägirtligiň arasyndaky gurluş tapawudyna-da degip geçdi. MESEM modeliniň peýdaly programma bolandygyny aýdyp, Solakoğlu: "Töweregimde bu ulgamy ulanýan we kanagatlandyrýan köp kärdeşim bar. Şeýle-de bolsa, bu model meniň işimiň gurluşyna laýyk gelmeýär. Maňa doly işleýän, köne usulda işleýän okuwçy gerek" -diýdi.

Nazym Solakoğlu bu hünäri öwrenmek isleýän ýaşlara her dürli mümkinçilikleri hödürlemäge taýýardygyny aýtdy we sözlerini şeýle jemledi:

"Meniň üçin işleýän ýaş adama, şeýle hem syýahat we iýmit ýaly ähli hukuklaryna 35 müň lira aýlyk bererin. Öwrenmek kararyna gelse, hepdede 6 gün meniň bilen galar we bu hünäri öwrener, hakyky ussatlyk gatnaşyklary bilen. Mekdep günleri ýa-da häzirki bilim ulgamyndaky berk iş günlerim, önümçiligimize taýyn däl. işi öwrenmek üçin, ýöne tomus dynç alyş möwsüminde mekdepler ýapylanda-da, gapymyzy kakýan ýekeje okuwçy bar. " Ol hatda kandidat däl. "