TikTok arkaly pul ýuwmak operasiýasy: 8 welaýatda reýd

2026-njy ýylyň 10-njy noýabrynda 8 welaýatda bir wagtyň özünde Ankara Baş prokuraturasy tarapyndan 7258 belgili kanuna garşy çykmak we jenaýat sebäpli ýüze çykýan emläk gymmatlyklaryny ýuwmak boýunça derňew işleriniň çäginde geçirildi. Ankara welaýat endandarmeriýa serkerdeligi KOM şahamçasynyň müdirligi we aňtaw bölümi müdirliginiň toparlary tarapyndan geçirilen işleriň netijesinde bikanun girdejileriň TikTok sosial media platformasyndaky wirtual sowgatlar arkaly bikanun ýuwulandygy anyklandy.

TikTok täsir edijileriniň üsti bilen pul nädip ýuwuldy?

Derňew faýlyna görä, bikanun jedellerden we dürli jenaýatlardan alnan girdejiler TikTok platformasynda göni ýaýlymda sosial media täsir edijiler arkaly sistema girizilmäge synanyşypdyr. Güman edilýänleriň neşirçilere ýokary maliýe gymmaty bolan wirtual sowgatlary iberendigi we bu sowgatlaryň programma arkaly nagt görnüşine öwrülendigi kesgitlenildi. Belli bir komissiýa aýyrylandan soň galan mukdarlaryň bank geçirmesi ýa-da nagt pul arkaly jenaýat guramasynyň agzalaryna yzyna gaýtarylandygy kesgitlenildi. Mundan başga-da, puluň zergärlerden jenaýat girdejisi bilen şaý-sepleri satyn alyp, maliýe ulgamynda gizlenmäge synanyşandygy we daşary ýurda äkidiljekdigi aýan edildi.

MASAK maglumatlaryna görä, 6 ýylda pul traffigi näçe?

Maliýe jenaýatlaryny derňemek geňeşi (MASAK) tarapyndan geçirilen derňewlerde soňky 6 ýylda 14 şübheli adamyň pul hereketleri gözden geçirildi. Jikme-jik derňewiň netijesinde şübheli adamlaryň hasaplarynda jemi 1 milliard 928 million 362 müň 722 lira we 98 kuruş şübheli pul hereketiniň bardygy anyklandy. Alnan subutnamalara laýyklykda Ankara, Antalýa, Bursa, Manisa, Stambul, Kahramanmaraş, Gaziantep we Hakkari welaýatlarynda geçirilen bir wagtyň özünde 11 şübheli tussag edildi. Polisiýa güýçleriniň gaçyp barýan 3 şübheli adamy tutmak baradaky tagallalary tutanýerlilik bilen dowam edýär.

Ankara Baş prokuraturasynyň görkezmesi bilen başlanan bu operasiýa, sosial media platformalary arkaly geçirilen maliýe jenaýatlary barada giňişleýin derňewiň çäginde ünsi özüne çekýär. Jandarma toparlary 2026-njy ýylyň 10-njy noýabrynda 8 welaýatda geçirilen reýdde 11 adamy tussag edenlerinde, bikanun jedelleriň bikanun ýollaryny ýuwmakda ulanylýan usullary hem açdylar.

Türkiýede bikanun ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy göreş MASAK hasabatlary we prokuratura derňewleri arkaly amala aşyrylýar. Şuňa meňzeş aýyplama bilen ýüzbe-ýüz bolýan ýa-da şeýle bikanun maliýe torlaryna gatnaşygy bolan adamlara 7258 belgili kanunyň çäginde agyr türme we kazyýet jerimeleri ulanylyp bilner. Raýatlar üçin sosial media arkaly gelýän şübheli gazanç tekliplerinden seresap bolmak we bikanun jedeller barada habar bermek möhümdir.

Netije

Bu amal, sanly platformalaryň bikanun ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagy üçin gural hökmünde ulanylýandygyny we döwletiň bu ugurdaky gözegçiligini güýçlendirýändigini görkezýär. Hususan-da, çylşyrymly maliýe usullary arkaly jenaýatyň girdejisini gizlemek üçin wirtual sowgat bermek ýaly bigünä ýaly görünýän amallaryň ulanylmagy sanly ykdysadyýetde gözegçiligiň zerurlygyny görkezýär.

1,9 milliard liradan geçýän pul hereketi, bikanun jedeller pudagynyň sosial media hadysalary arkaly uly ykdysady göwrüme ýetendigini subut edýär. Bu, diňe bir sosial media ulanyjylarynyň däl, eýsem maliýe guramalarynyň hem şübheli amal hasabatlary babatynda has işjeň rol oýnamalydygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Bu amaldan soň, sosial media platformalarynda şuňa meňzeş usullar arkaly girdeji getirýän beýleki hasaplarda barlaglaryň köpelmegine garaşyp bolar. Wirtual sowgat trafigi köp bolan hasaplara MASAK tarapyndan has ýakyndan gözegçilik ediler we platformalar öz howpsuzlyk syýasatlaryny täzelär.

Mundan başga-da, sosial mediýa täsir edijiler we mazmun öndürijiler üçin salgyt salmak we girdeji deklarasiýa amallarynda has berk düzgünleriň girizilmegi gün tertibinde bolup biler. Şeýle reýdler sanly dünýäde bikanun jedel edýän toparlaryň hereketini çäklendirip, şuňa meňzeş usullary ulanmagy meýilleşdirýän beýleki jenaýatçy toparlara päsgelçilik döredip biler.