Trump Eýran bilen baglaşylan şertnamany güýçli diýip häsiýetlendirýär: G7 sammitinde möhüm beýannamalar

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Fransiýanyň Ewian-les-Baýns şäherinde geçirilen G7 liderleriniň sammitinde möhüm çykyş etdi. Trump Eýran bilen gazanylan şertnamany "gaty güýçli" diýip häsiýetlendirdi we bu şertnamanyň ýönekeý tekst däldigini aýtdy. Şeýle hem, Eýrandaky dartgynlygyň ençeme ýyl bäri dowam edýändigini belläp, bu dartgynlygyň öz döwründe has-da güýçlenendigini aýtdy.

Eýran bilen dartgynlyk we Soleýmanyň täsiri

Trump Eýran bilen dartgynlygyň birnäçe ýyl dowam edýändigini aýtdy. Esasanam Eýranyň Ynkylap goragçylary goşunynyň Kuds güýçleriniň serkerdesi general Kasem Soleýmaniniň ýok edilmeginiň bu dartgynlygy hasam güýçlendirendigini aýtdy. Käbir adamlaryň pikiriçe, bu waka soňky 50 ýylda Eastakyn Gündogarda bolup geçen iň uly waka we bu ädim bilen Eýranyň başga bir ýurda öwrülendigini öňe sürdi.

Bilelikdäki hemmetaraplaýyn hereket meýilnamasynyň soňy

Trump, Prezident Barak Obamanyň döwründe gol çekilen Bilelikdäki Hereket meýilnamasyny (JCPOA) ýatyrmak, Eýranyň ýadro ýoluny petiklemek diýdi. Bu şertnamany ýatyrmak bilen Eýrana edilýän basyşy güýçlendirendiklerini we ABŞ-nyň harby güýjüni ulanmak arkaly bu ýagdaýy gözegçilikde saklaýandyklaryny mälim etdi.

ABŞ-nyň Harby güýji we Wenesuelanyň mysaly

Trump ABŞ goşunynyň dünýäniň iň güýçli harby güýji bolandygyny we Wenesuelanyň mysalydygyny aýtdy. Wenesuela bilen gatnaşyklaryň gysga wagtyň içinde gowulaşandygyny we bu işde uly girdeji gazandyklaryny aýtdy. ABŞ-nyň harby gatyşmagynyň täsirli bolandygyny we göze görnüp duran netijelere ýetendigini aýtdy.

Hindistan bilen gatnaşyklar we Modiniň roly

Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modi bilen gatnaşyklarynyň gaty gowydygyny aýdyp, Trump Hindistanyň her ugurda möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy. Modiniň ýolbaşçylygynyň Hindistanyň roluny hasam giňeltjekdigini mälim eden Trump, Hindistanyň Ak tamda hemişe dost boljakdygyny aýtdy.

Energetika söwdasynda hyzmatdaşlyk

Trump Hindistan bilen energiýa söwdasy gatnaşyklarynyň gaty ýakyndygyny aýtdy. Iki ýurduň arasyndaky söwdanyň her ugurda mundan beýläk-de ösjekdigini mälim eden Trump, Hindistanyň ABŞ bilen hyzmatdaşlygy üçin köp mümkinçilikleriň bardygyny aýtdy.

Russiýa-Ukraina söweşi

Trump Ukrainanyň prezidenti Wolodimir Zelenskiý we Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşdy. Urşuň gutarmagyny isleýändigini mälim eden Trump, iki lideriň biri-birini halamaýandygy sebäpli bu işiň aňsat bolmajakdygyny aýtdy.

Modiniň parahatçylyga bolan umydy

Hindistanyň premýer-ministri Modi Eýran bilen ABŞ-nyň arasynda baglaşylan şertnamadan kanagatlanýandygyny aýtdy. Bu şertnamanyň sebit üçin dowamly parahatçylyk getirjekdigine umyt bildirip, Hormuz bogazynyň açyk bolmagynyň dünýä ykdysadyýeti üçin möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy.

Hindistanyň deňiz howpsuzlygy

Modi Hindistanyň deňizçileriniň howpsuzlygyna uly ähmiýet berýändiklerini we bu meselede ABŞ bilen hyzmatdaşlygy dowam etdirjekdigini aýtdy. Ummanyň kenarynda bolup geçen wakalary ýatlap, hindi deňizçileriniň howpsuzlygyny goramagyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini aýtdy.

Trump-nyň G7 sammitinde eden çykyşlary Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky gatnaşyklaryň geljegi we dünýä ykdysadyýeti üçin möhüm ähmiýete eýe. Bu etapda Hindistanyň roly we ABŞ-nyň harby güýji halkara gatnaşyklarynda ünsli gözegçilikde saklanar.