Türkiýäniň Milli mejlisinde tankydy sammit: 'Hukuklaryň ýoklugy' formulasy bilen täze proses kanuny stolda

Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygy Numan Kurtulmuşyň syýasy partiýalar bilen alyp baran güýçli aragatnaşyklaryndan soň, mejlisiň üçeginde gaty möhüm sammit geçirildi. AK partiýa toparynyň başlygy Abdullah Güler , başlygyň orunbasary Efkan Ala we partiýanyň metbugat sekretary Ömer Çelik -den ybarat dolandyryş topary, DEM partiýasynyň İmraly delegasiýasynyň agzalary bilen duşuşdy. Takmynan 40 minut dowam eden bu ýapyk mejlisde etapyň basgançagy, Imrali gatnaşyklarynyň beýany we Mejlisde taýýarlanmagy meýilleşdirilýän täze proses kanunynyň çarçuwasy ara alnyp maslahatlaşyldy. Journalisturnalist Aýşegül Kahvecioğlunyň alan maglumatlaryna görä, köpçüligiň garaşyşlarynyň tersine, kanun taslamasynyň geljek hepdäniň başynda derrew Türkiýäniň Milli mejlisine hödürlenmegine garaşylmaýar. AK partiýanyň işgärleri bu işde hiç hili krizisiň ýa-da bökdençligiň ýokdugyny, ýöne tehniki taýýarlygyň entek tamamlanmandygyny aýdýarlar. AK partiýasynyň Merkezi Executiveerine ýetiriji geňeşiniň ertir geçiriljek mejlisinde bu düzgünnama bilen baglanyşykly iň soňky ýagdaý Prezident Rejep Taýyp Erdogana giňişleýin deslapky maglumat hasabaty görnüşinde hödürlener; Erdoganyň baha bermeginden we tassyklanmagyndan soň kanun taslamasynyň tehniki ýazuw prosesi resmi taýdan başlar.

Giňişleýin syýasy ylalaşyk we umumy gol maksady

Prosesiň taraplary syýasy partiýalaryň entek doly ylalaşylan umumy kanun tekstiniň ýokdugyny görkezýärler. Bu etapda diňe kanuna giriziljek düzgünleriň esasy sözbaşylary kesgitlenildi. AK partiýasynyň işgärleri teklip edilýän kanunyň parlamentde mümkin bolan iň giň syýasy ylalaşyk bilen kanuna öwrülmegini maksat edinýärler. Bu meselede diňe AK partiýa, MHP we DEM partiýasy däl; Kanun ýazmak toparyna Täze partiýa , CHP we Täze ýol partiýasy hem goşulmalydygy we teklibiň bilelikde gol bilen Mejlisiň başlygyna hödürlenmelidigi nygtalýar. Bu usul bilen, komissiýada gazanylan ylalaşygy ähli kanunçylyk prosesine görkezmek maksat edinilýär.

"Kod kanuny" Geljekki düzgünler üçin salgylanma

AK partiýasynyň işgärleri kabul edilen ilkinji kanunyň "kod kanuny" boljakdygyny we indiki ýyllarda görüljek täze ädimleriň kanuny esasyny düzjekdigini aýdýarlar. Bu nukdaýnazardan, kanunyň sany we yzygiderli gurluşy geljekde çykarylyp bilinjek täze reforma paketlerine gönüden-göni salgylanar. Işgärler indiki etapda "her meseläni ýeke kanun bilen çözmek" aňsat bolmajakdygyny bellediler. Munuň sebäbi, jezalandyryş ulgamy, tussaglar, tussaglar, daşary ýurtlardan gaçgaklar we sosial integrasiýa ýaly biri-birine gönüden-göni täsir edýän köp ölçegli sebitleriň bolmagydyr.

TCK 53 Syýasy gadaganlygyň ýerine formula

Sahnanyň aňyrsynda iň köp ara alnyp maslahatlaşylýan mowzuklaryň biri, guramanyň ýolbaşçylarynyň Türkiýä gaýdyp gelseler, syýasy gadaganlyga sezewar edilip-edilmezligi baradaky sorag. Alnan maglumatlara görä, taýýarlan ilkinji çarçuwaly kanun gönüden-göni syýasy gadagançylygy girizýän ýörite düzgüni öz içine almaýar. Muňa derek, Türkiýäniň Jenaýat kodeksiniň (TCK) 53-nji maddasynda düzgünleşdirilen "hukuklardan mahrum etmek" mehanizmini esaslandyrmak meýilleşdirilýär. Göz öňünde tutulýan makala bilgeşleýin jenaýat edenlikde günäkärlenýänleriň jezalandyrylanda we käbir ýagdaýlarda belli bir hukuklardan peýdalanmagyny çäklendirýär. Bu nukdaýnazardan, döwlet wezipesine girişmek, saýlamak we saýlamak, syýasy hukuklary ulanmak, fondlarda, birleşiklerde we kompaniýalarda dolandyryjy bolmak ýaly hukuklar çäklendirilip bilner. Birinji kod kanunynda gönüden-göni syýasy gadagançylygyň ýerine TCK 53-e salgylanmak bilen, bu hukuklaryň geljekde kanuny bahalandyrmalar esasynda gözden geçirilmegi üçin açyk bolar. Hukuklardan mahrum etmek diňe syýasy hukuklar bilen çäklenmän, pasportlar, sürüjilik şahadatnamalary we käbir jemgyýetçilik hukuklary ýaly köp ugurda ulanylyp bilner.

Başlangyç paketden çykarylan möhüm haýyşlar

DEM partiýasynyň köpçüligiň öňünde ýygy-ýygydan öňe sürýän käbir talaplarynyň birinji kanun taslamasyna goşulmajakdygy belli boldy. Abdullah Öcalana kanuny status bermek, guramanyň agzalary üçin umumy amnistiýa, jenaýat bilen meşgullanýanlar bilen jenaýat jogapkärçiligine çekilmedikleriň arasyndaky tapawudy ýatyrmak we guramanyň ýolbaşçylarynyň Türkiýä gaýdyp gelmegine hiç hili syýasy gadaganlyk girizmezlik ýaly atlar ilkinji çarçuwaly kanuna goşulmaz. Guramaçylyk gurluşy düýbünden ýok edilenden soň, gün tertibiniň yza süýşürilmegi, şertli boşadylmagy we ýerine ýetiriş tertibi bilen baglanyşykly täze baha berişleriň gün tertibine gelip biljekdigi, ýöne bu barada ilkinji etapda däl-de, eýsem işiň soňky döwürlerinde ara alnyp maslahatlaşyljakdygy aýdylýar. AK partiýasynyň çeşmeleri dünýädäki şuňa meňzeş prosesleriň ýekeje kanun bilen gutarmaýandygyny we IRA we ETA .