Türkiýanyň deňiz transport býujeti 2027-nji ýylda üç esse artar

Türkiýe, deňiz arkaly transport hyzmatlaryny has ygtybarly, has amatly we ekologiýa taýdan goldamak maksady bilen 2027 Merkezi hökümetiň býudjet kanuny teklibiniň çäginde deňiz pudagyna bölünip berlen serişdeleri ep-esli artdyrmak kararyna geldi. 140 müň deňizçi we 1 milliondan gowrak höwesjeň deňizçi bilen dünýä deňiz pudagynda möhüm orny eýeleýän Türkiýe, dünýäniň iň konteýnerlerini dolandyrýan 100 portuň arasynda 5 port bilen wekilçilik edýär. Türk eýeçiligindäki täjir deňiz flotunyň ösmegi we dünýä reýtinginde 11-nji orna çykmagy bilen, gök watanda iş netijeliligini goldamaga gönükdirilendir.

Deňiz transport býudjeti nähili meýilleşdirildi?

2026-njy ýylda 6 milliard 809 million 995 müň lira bolan deňiz transport maksatnamasy üçin bölünip berlen pul, 2027-nji ýyldaky býudjet teklibinde takmynan 170 göterim ýokarlanyp, 18 milliard 126 million 46 müň lira boldy. Býudjet çaklamalary, bu ösüşiň ýakyn ýyllarda dowam etjekdigini görkezýär. Şoňa laýyklykda 2028-nji ýylda 22 milliard 950 million 118 müň lira, 2029-njy ýylda 28 milliard 113 million 529 müň lira bölüp bermek meýilleşdirilýär.

Deňiz pudagynda maksatly ösüş maglumatlary haýsylar?

Pudaklaýyn maksatlara laýyklykda, Ro-Ro gämileri bilen daşalýan ulaglaryň sanynyň 2029-njy ýyla çenli 3 milliona ýetmegine garaşylýar. Şol döwürde, kabotda ýükleriň mukdaryny 84 million 150 müň tonna, portuň umumy ulanylyşy bolsa 640 million tonna çenli ýokarlandyrylar. 2027-nji ýylda 15,1 million TEU bilen başlajak konteýner transportynyň köpelmegi, 2029-njy ýyla çenli 17,3 million TEU-a ýeter diýlip garaşylýar.

Deňiz transportyny ösdürmek we gök watanda täsirliligini güýçlendirmek maksady bilen Türkiýe 2027-nji ýyl býudjetinde deňiz transport maksatnamasyna 18 milliard 126 million 46 müň lira bölüp berdi we paýy 2026-njy ýyl bilen deňeşdirilende üç esse ýokarlandyrdy.

2027 Merkezi hökümetiň býudjet kanuny teklibi bilen kesgitlenen bu goýumlar, GNAT býudjet gepleşikleri wagtynda baha berilýär. Degişli edaralar kesgitlenen maksatlara ýetmek üçin deňiz söwda flotunyň kuwwatyny ýokarlandyrmak üçin logistika infrastrukturasynyň işlerini we taslamalaryny amala aşyrýarlar.

Netije

Türkiýe deňiz pudagyna bölünip berlen býudjetiň kem-kemden artmagy, ýurduň global deňiz söwdasyndaky paýyny artdyrmak we logistika merkezine öwrülmegi maksat edinýän strategiki ädim hökmünde kabul edilip bilner. Hususan-da, port kuwwatyny we konteýnerleri işlemegiň göwrümini maksatly derejelere çenli ýokarlandyrmak, daşary söwdany deňiz arkaly has netijeli amala aşyrmaga mümkinçilik berer.

Pudak maglumatlarynyň 2029-njy ýyla çenli yzygiderli ýokarlanmak tendensiýasyny görkezýändigi, deňiz pudagyna maýa goýumlarynyň uzak möhletleýin meýilnamalaşdyrylýandygyny görkezýär. Bu ýagdaý, Türkiýäniň ýerli we halkara derejesinde deňiz transportynda bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak baradaky kararyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Býudjet serişdeleriniň köpelmegi logistika kompaniýalaryna, port operatorlaryna we deňiz pudagynda işleýän gämi eýelerine oňyn täsir eder diýlip garaşylýar. Infrastrukturanyň gowulaşmagy we kuwwatyň ýokarlanmagy transport çykdajylaryny azaldyp, logistika prosesleriniň tizlenmegine goşant goşup biler.

Mundan başga-da, maksatly ýük we ulag transport mümkinçiliklerine ýetmek, Türkiýanyň tranzit söwda mukdaryny giňeldip we sebitdäki maddy-tehniki ähmiýetini güýçlendirip biler. Bu ösüşler, deňiz pudagynda iş mümkinçiligine we deňizçileri taýýarlamak ukybyna gytaklaýyn täsir edip biler.