Türkiýedäki semizlik we hereketsizlik: Ekspert duýduryşlary we çözgüt teklipleri

Semizlik derejesiniň ýokarlanmagy we Türkiýede fiziki hereketsizligiň ýaýramagy ilatyň saglygyna howp salýar. Antalýa Belek uniwersitetiniň gözleg boýunça kömekçisi doktor Aýden Özekinci, Türk statistika institutynyň (TUIK) 2025-nji ýyldaky saglyk gözleg maglumatlaryna baha berdi we bu meseleleriň çynlakaý ölçeglere ýetendigini mälim etdi. {{IMG_0}}

Semizligiň ýokarlanmagy we häzirki durmuşyň täsiri

TÜİK maglumatlaryna görä, 15 we ondan ýokary ýaşly adamlarda semizlik derejesi 2022-nji ýylda 20.2 göterimden 2025-nji ýylda 21,8 göterime çenli ýokarlandy. Özekinçi semizlik derejesiniň aýallarda erkekleriňkä garanyňda has ýokarydygyny belläp, bu ýagdaýyň biologiki, gormonal we sosial-medeni faktorlar bilen baglanyşykly bolup biljekdigini aýtdy.

Aýallarda semizlik derejesi

2025-nji ýyla çenli aýallaryň 24,8 göteriminiň semiz kategoriýadadygy mälim edildi. Doktor Özekinci bu tapawudyň esasy sebäpleriniň durmuş durmuşynyň tapawudy we biologiki faktorlardygyny aýtdy. {{IMG_1}}

Fiziki hereketsizlik we saglyk töwekgelçiligi

Gözlegiň haýran galdyryjy netijelerinden biri, fiziki işjeňligiň ýoklugydy. 2025-nji ýyldaky maglumatlara görä, bedenterbiýe bilen meşgullanmaýan adamlaryň sany 86,6 göterime ýetdi. Doktor Özekinci, Bütindünýä Saglyk Guramasy tarapyndan ulular üçin maslahat berilýän hepdede azyndan 150 minut ortaça güýçli fiziki işjeňligiň ölçegleriniň ýerine ýetirilmeýändigini aýtdy we semizlik bilen birlikde köp hroniki keselleriň esasy sebäbiniň oturylyşygydygyny aýtdy.

Semizlik we dowamly keselleriň arasyndaky baglanyşyk

Dr. Özekinci semizlige diňe estetiki mesele hökmünde garalmaly däldigini, ýürek-damar keselleri, 2-nji görnüşli süýji keseli, gipertoniýa we rak ýaly dürli hroniki keseller üçin möhüm töwekgelçilikdigini aýtdy. Soňky döwürde meşhur bolan GLP-1 reseptor agonist dermanlarynyň horlanmakda täsir edýändigini, ýöne huşsuz ulanmak myşsalaryň ýitmegi we iýmitlenmezlik ýaly howplary döredýändigini mälim etdi.

Durnukly çözgütler we syýasatlar

Semizlige garşy göreşde hemişelik çözgütleriň, bedeniň sagdyn iýmitleniş endikleriniň ünsüni özüne çekdi. işjeňlik. Diňe şahsy tagallalaryň ýeterlik däldigini, ilatyň saglygyny goramak üçin daşky gurşaw we sosial syýasatlaryň güýçlendirilmelidigini aýtdy. Şäher meýilnamasy arkaly bedenterbiýe işjeňligi höweslendirilmelidir, sagdyn iýmitlere elýeterlilik edilmelidir we iýmitleniş terbiýesi ýaýradylmalydyr.

Geljekdäki perspektiwalar

Dr. Özekinci semizlige garşy göreşde gysga möhletli çözgütleriň ýerine durmuşyň dowamly üýtgemegine gönükdirilmelidigini aýtdy. Adamlaryň, jemgyýetiň we jemgyýetçilik syýasatlarynyň sazlaşykly hereket etmelidigini belläp, sagdyn geljegiň diňe şu ýol bilen mümkindigini aýtdy.