Mazmuna geç
17 Oktýabr 2026, Şenbe Garaşsyz habar portaly · Resmi edara däl
DEVLET.TC Ygtybarly habar çeşmesi Garaşsyz habar portaly · Resmi edara däl
Tehnologiýa we awtomobil

Uniwersitet okuwçylaryndan awiasiýa öwrülişigi: 97 göterim takyklygy bilen ýagyşy kesgitleýän radar algoritmi

Başkent uniwersitetiniň talyplary, howa radarlaryndaky ýagyş signallaryny kesgitlenen päsgelçiliklerden 97 göterim takyklygy bilen tapawutlandyrýan emeli intellekt algoritmini döretdiler.

Uniwersitet okuwçylaryndan awiasiýa öwrülişigi: 97 göterim takyklygy bilen ýagyşy kesgitleýän radar algoritmi

Gysgaça

  • Başkent uniwersitetiniň talyplary, howa radarlaryndaky ýagyş signallaryny kesgitlenen päsgelçiliklerden 97 göterim takyklygy bilen tapawutlandyrýan emeli intellekt algoritmini döretdiler.
  • Türk in engineeringenerçilik okuwçylary awiasiýa we goranyş pudagynda öwrülişik boljak içerki tehnologiýany döretdiler.
  • Doktor Selda Güneýiň maslahat bermegi netijesinde amala aşyrylan bu innowasiýa taslamasy, howa radarlaryndan alnan ýagyş signallaryny daglar, köprüler we binalar ýaly päsgelçiliklerden düýbünden garaşsyz edýär.

Türk in engineeringenerçilik okuwçylary awiasiýa we goranyş pudagynda öwrülişik boljak içerki tehnologiýany döretdiler. Başka uniwersitetiniň Elektrik we elektronika in Engineeringenerçilik fakultetiniň okuwçylary Doğa ololdaş we Sewgi amanaman, howa radarlarynyň iň uly meselelerinden biri bolan signal bulaşyklygyny çözýän emeli intellekt esasly algoritm döretdiler. Dos. Doktor Selda Güneýiň maslahat bermegi netijesinde amala aşyrylan bu innowasiýa taslamasy, howa radarlaryndan alnan ýagyş signallaryny daglar, köprüler we binalar ýaly päsgelçiliklerden düýbünden garaşsyz edýär.

Emeli intellektiň goldawy bilen, radarlardaky ýalňyşlyk aralygy nola ýakynlaşýar

Adaty howa radarlary atmosferany gözden geçirýänlerinde, diňe ýagyş däl, eýsem daşky gurşawdaky ähli fiziki gurluşlary hem kesgitleýär we ekranda çylşyrymly şekilleri döredýär. Işlenip düzülen täze algoritm bu çylşyrymlylygy aradan aýyrýar we ýagyş signallaryny millimetr taýdan derňeýär. Maşyn öwrenmek usullary bilen taýýarlanan ulgam, ýagyşdan başlap iň güýçli tupana çenli 97 dürli ýagyş derejesini, adatdan daşary takyklyk derejesi 97 göterim bilen toparlara bölüp biler. Mundan başga-da, alnan maglumatlary adaty howa radarlary tarapyndan ulanylýan reňkli PPI (Plan Position Indicator) görnüşinde şekillendirip bolýar. Bu tehnologiýa; Raýat awiasiýasy, meteorologiýa, pilotsyz howa ulaglary (UAV) amallary we goranyş pudagynda täze eýýamyň gapysyny açýar.

Goranmak senagatynda we raýat awiasiýasynda möhüm howpsuzlyk

Taslamanyň jikme-jikliklerini paýlaşyp, ýaş gözlegçi Doğa ololdaş esasy maksadynyň raýat awiasiýasynda we goranyş pudagynda uçuş howpsuzlygyny ýokarlandyrmakdygyny aýtdy. Bar bolan howa menzilinde uçýan uçuş-gonuş zolaklarynda, UAV we UCAV ulgamlarynda ulanylýan işjeň radarlaryň ýagyş öýjüklerini adamlardan, binalardan ýa-da beýleki daşky gurşaw faktorlaryndan doly aýryp bilmejekdigine ünsi çeken ololdaş, "Biz döreden algoritmiň kömegi bilen 97 göterim üstünlik gazandyk. Howa ulgamyny dolandyrmak üçin iň ygtybarly ýoly, howa ýollaryny dolandyrmak üçin möhüm ähmiýete eýe".

Uçarmanlar we UCAV-ler üçin ajaýyp nyşana almak ukyby

Işlenip düzülen algoritm diňe bir raýat uçuşlaryna däl, eýsem harby amallara-da gönüden-göni täsir edip biler. Häzirki radar ulgamlarynda emeli intellekt goldawynyň ýokdugyny mälim eden Doğa ololdaş, bu ýagdaýyň guş sürüleri, ýel ýa-da güýçli çyglylyk ýaly faktorlaryň ýagyş bilen bulaşmagyna sebäp bolýandygyny aýtdy. Ololdaş öz sözlerini şeýle dowam etdirdi: "Bu bulaşyklyk, esasanam goranyş pudagynda nyşana alynmakda ýalňyşlyklara sebäp bolup biler. Biz bu päsgelçiligi ýeňip geçmegi we meteorologiýada hem-de harby ugurda howpsuz uçuş gözegçiligini üpjün etmegi maksat edinýäris. Bu ssenariýalary hiç bir daşarky gurama ýa-da taýýar maglumatlara garaşly bolmazdan, geljekki tapgyrlarymyzda goranyş ulgamyna goşant goşmak we geljekki tapgyrlarymyzda goranyş ulgamlary bilen hyzmatdaşlygymyzy amala aşyrarys. guramalary. "

Bu habary paýlaş
Devlet.TC habarlar bölümi

Devlet.TC habarlar bölümi

Ähli makalalary görkez

Tehnologiýa we awtomobil

Teswirler (0)

Teswir ýaz

E-poçta salgyňyz çap edilmeýär, diňe moderasiýa üçin ulanylýar. Gizlinlik syýasaty

Teswirler moderatoryň tassyklamasyndan soň neşir edilýär.

Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!