BMG-nyň Japanaponiýadan eden taryhy özgertmesi: Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalarynyň sany köpelmeli
BMG-nyň 81-nji Baş Assambleýasynda eden çykyşynda Japaneseaponiýanyň premýer-ministri Takaiçi global ulgamyň päsgelçiliklerine ünsi çekdi we BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň giňeldilmegini isledi.
Japaneseaponiýanyň premýer-ministri Takaiçi Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Yorkork şäherinde geçirilen Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) 81-nji Baş Assambleýasynda dünýä liderlerine ýüzlendi. Global tertip-düzgüniň diýseň möhüm we durnuksyz bir prosesi başdan geçirýändigini belläp, Takaiçi güýç balansynyň üýtgemeginiň we güýçlenýän geosyýasy bäsleşigiň parahat ilatdan ýitgi çekendigini aýtdy. Coldaponiýanyň premýer-ministri "Sowuk uruşdan soňky durnuklylyk" döwrüniň biziň arkamyzda durandygyny mälim etdi, ýaşaýyş gymmaty, durnukly ösüş maksatlarynyň durgunlygy we adam hukuklarynyň bozulmagy ýaly global meseleleriň halkara jemgyýetçiligine çynlakaý basyş edýändigini aýtdy.
"Howpsuzlyk Geňeşi häzirki gurluşynda işini ýitirdi"
Döredileli bäri onýyllyklara garamazdan, Takaiçi BMG-nyň parahatçylygy we durnuklylygy goramak baradaky missiýasynyň şübheli bolandygyny aýtdy, ýöne guramanyň global kynçylyklary ýeňip geçmekde we abadançylygy üpjün etmekde henizem möhüm ähmiýetiniň bardygyny aýtdy. Premýer-ministr Takaiçi Russiýa-Ukraina söweşini BMG düzgünnamasynyň aç-açan bozulmagy hökmünde häsiýetlendirip, BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň häzirki düzümindäki kemçilikleri berk tankytlady. "Häzirki şertlerde Howpsuzlyk Geňeşiniň halkara parahatçylygy goramak wezipesini ýerine ýetirip bilmejekdigini aç-açan aýtmalydyrys" -diýip, Takaiçi geňeşiň kanunylygyny we wekilçilik güýjüni gaýtadan dikeltmegi üçin hemişelik we wagtlaýyn agzalaryň sanyny köpeltmegiň gutulgysyzdygyny aýtdy.
Sebitdäki dartgynlyk, ýadro howpy we ýaşyl öwrülişik
Takaiçi öz çykyşynda Eastakyn Gündogarda barha möwjeýän dartgynlyga ünsi çekdi we erkin we howpsuz nawigasiýanyň, esasanam Hormuz bogazynda çynlakaý howp astyndadygyny aýtdy. Japanaponiýanyň sebitdäki dartgynlygy azaltmak üçin halkara hyzmatdaşlary bilen diplomatik başlangyçlaryny tutanýerli dowam etdirjekdigini mälim eden premýer-ministr, ýadro ýaragsyzlanmak baradaky maksatlaryna hem ünsi çekdi. "Nuclearadro ýaraglaryndan azat dünýä" gözýetiminiň Japanaponiýanyň daşary syýasatynyň esasyny düzýändigini ýatlatdy. Geljekdäki çaklamalaryna degip geçip, Takaiçi öz ýurdunyň 2050-nji ýyla çenli zyňyndylaryň arassa mukdaryna ýetmek üçin ýaşyl öwrülişik tagallalaryny çaltlaşdyrýandygyny mälim etdi. Milli howpsuzlyk töwekgelçiligine we dezinformasiýa howpuna, şeýle hem emeli intellektiň hödürleýän mümkinçiliklerine garşy global çäreleri görmegiň zerurdygyny aýtdy.
Prezident Erdogan bilen tankydy duşuşyk: "Iki ganat" meňzeşligi
Premýer-ministr Takaiçi sosial media hasabynda BMG Baş Assambleýasynyň aragatnaşyklarynyň çäginde Prezident Rejep Taýyp Erdogan bilen geçirilen ikitaraplaýyn duşuşygy barada möhüm baha berdi. Türkiye, Eastakyn Gündogarda kök uran we möhüm ornuna ünsi çeken Takaiçi, "Eastakyn Gündogarda uzak wagtlap möhüm rol oýnan Türkiýanyň prezidenti jenap Erdogan" bilen ýüzbe-ýüz duşuşygyň iki ýurduň arasyndaky ynam gatnaşyklaryny has-da çuňlaşdyrandygyny aýtdy. Takaiçi sebitleýin durnuklylygy çalt ýola goýmagyň we Hormuz bogazynda goşmaça çykdajylary döretmezden howpsuz nawigasiýany üpjün etmegiň möhümdigini aýtdy; Bilim, ykdysadyýet, goranmak we strategiki hyzmatdaşlyk ugurlarynda hyzmatdaşlygy has ýokary derejelere çykarmak isleýändiklerini aýtdy. Iki ýurduň global durnuklylyk üçin ýakyndan işlemegini dowam etdirjekdigine ünsi çeken Takaiçi, Japanaponiýa-Türkiýe gatnaşyklaryny "Gündogaryň we Günbataryň Aziýanyň giň geografiýasyny goldaýan iki ganat"
diýip kesgitledi.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!