Bosforyň taryhy Feriye köşklerinde 118 ýyllyk bilim uçar agajy: Kabataş oglanlar orta mekdebi

Anadoly Agentliginiň (AA) taryhy bilim edaralaryny gözden geçirýän "Asyrlar köne mekdepler" doslar täzelikler seriýasynyň bu böleginde, Bosforyň ajaýyp kenarlarynda taryhy Feriye köşklerinde bilim fakelini alyp barmagyny dowam etdirýän Kabataş Oglanlar Mekdebi ara alnyp maslahatlaşylýar. Imperiýa döwründe Kabataş Mekteb-i Soltanisiden häzirki Türkiýe Respublikasynyň iň abraýly okuw jaýyna öwrülen orta mekdebiň çuňňur mirasy, taryhy resminamalary we häzirki gazananlary bilen täsir galdyrýar.

Tire-taýpalar mekdebinden Feriye köşklerine: Taryhy özgerişleriň çelgileri

Kabataş Oglanlar mekdebiniň düýbi Esma Soltan köşgüniň içinde ýerleşýän we ozal ýapylan taýpa mekdebiniň ýerinde goýuldy. Mekdep Soltan II tarapyndan 1908-nji ýylyň 18-nji maýynda esaslandyryldy. Abdulhamidiň döwründe 7 synpda okaýan jemi 276 okuwçy bilen gapylaryny açdy. Senenama başlangyç mekdep derejesini goşmak bilen 1913-nji ýyl görkezilende, edara "Kabataş Soltanisi" adyny aldy. Respublikanyň yglan edilmeginden soň, soltanlyk adynyň ýatyrylmagy bilen, mekdep 1923-1924-nji okuw ýylyndan "Kabataş oglanlar mekdebi" hökmünde dowam etdi.

Wagtyň geçmegi bilen okuwçylaryň sanynyň köpelmegi we häzirki zaman bilimi mekdebiň fiziki gurluşynda düýpgöter üýtgeşmeleri talap etdi. Kabataşdaky köne binalaryň ýeterlik däldigi sebäpli, mekdep 1928-1929-njy okuw ýylynyň başynda Beşiktaş Ortaköýdäki ajaýyp Feriye köşk şäherçesine göçdi.

Ösüşini dowam etdiren mekdebiň orta mekdebi, orta mekdep derejesi üçin has giňişlik döretmek üçin 1941-1942-nji ýyllarda ýapyldy. 1949-njy ýylda “Feriye Palas” toplumynyň üçünji bölümi umumy ýaşaýyş jaýy hökmünde mekdebe girizildi we okuwçylaryň ýaşaýyş jaý zerurlyklary kanagatlandyryldy. Taryhy mekdep 1992-1993-nji okuw ýylynda bilelikde bilim ulgamyna geçdi. 1998-1999-njy ýyllar aralygynda Anadoly orta mekdebi derejesini alan bu edara, 2006-2007-nji okuw ýylyndan bäri taýýarlyk synpynda gurlan 4 ýyllyk bilim modeli bilen ajaýyp okuwçylary ýetişdirmegi dowam etdirýär.

Öňden synplara çenli ýaýran gahrymançylyk: Gyzyl we gara hasrat

Kabataş oglanlar mekdebi diňe bir akademiki üstünlikleri bilen däl, eýsem watany goramakdaky taryhy rollary bilen buýsanç bilen "weteran mekdebi" adyny göterýär. Balkan söweşleri we Gallipoli söweşi wagtynda, okuwçylar watany goramak üçin fronta ylgaýandyklary sebäpli, iki semestrde hatda ýekeje uçurym hem öndürip bilmedi. Şehit bolan gahryman okuwçylaryň hatyrasyny ýatda saklamak üçin, mekdebiň ruçkasynyň gyzyl-ak reňkleri çuňňur ýas nyşany hökmünde gyzyl-gara reňklere öwrüldi we bu manyly reňkler häzirki wagtda buýsanç bilen geýilmegini dowam etdirýär.

Mekdebiň baý taryhy mirasy häzirki wagtda muzeý hökmünde ulanylýan ýörite bölümde üns bilen saklanýar. Geçen döwürlerden bäri bahasyna ýetip bolmajak köp sanly taryhy zatlar muzeýde, esasanam Kabataş Mekteb-i Soltanisi baýdagy we Kabataş oglanlar mekdebiniň baýdagy sergide görkezilýär. Mundan başga-da, mekdebi ýatdan çykmajak uçurymlaryň biri Galip Wardara gowşurylan Garaşsyzlyk we şahadatnama, bu muzeýde görkezilen seýrek eserleriň hataryndadyr.

Mekdebiň uly bagynda türk medeniýetini, sungatyny, sportuny we syýasatyny emele getirýän atlar köpelýär. Beşiktaşyň meşhur prezidenti Süleýman Rıza Sebanyň, edebiýat dünýäsiniň ägirt atlary Ömer Seýfettiniň, Behçet Nekatigiliň we Faruk Nafiz Çamıbeliň, taryhçy Galip Wardaryň, döwlet işgäri Adnan Kahveçiniň we Zeria Bali we Oktay Tunceriň büstleri.

YKS we LGS üstünlikleri bilen Türkiýäniň geljegini emele getirýän işgärler

Kabataş oglanlar mekdebiniň müdiri Muharrem Baýrak, Osman imperiýasyndan respublikasyna jemgyýetçilik hyzmatyny alyp barjak ökde adam resurslaryny taýýarlamak üçin döredilen mekdebiň häzirki görnüşini düşündirdi. Mekdebiň 118 ýyllyk taryhyny, uçurymlaryň giň ulgamyny we häzirki zaman bilim çemeleşmesini paýlaşan Baýrak, Kabataşyň diňe bir mekdep bolman, eýsem ýolbaşçylary taýýarlaýan ägirt uly jemgyýetdigini hem aýtdy.

Müdir Muharrem Baýrak, orta mekdebiň geçiş ulgamynyň (LGS) çäginde 500 bal alan we ýokary bilim edaralarynyň synagynda (YKS) we daşary ýurt uniwersitetlerine kabul edilen üstünlikleri aşakdaky maglumatlar bilen paýlaşan okuwçylaryň ilkinji saýlawlarynyň biridigini aýtdy:

"Geçen ýyl talyplarymyz YKS-da taryhy derejeleri gazandylar. Iň gowy 5-den 3-i, iň gowy 100-den 24-i, ilkinji 500-den 73-i, iň gowy 1000-den 94-i we iň gowy 5 müňe 304-i gazandyk. Iň soňky maglumatlara görä, uçurymlarymyzyň 53-si lukmançylyk fakultetlerine ýerleşdirildi we 70-e golaý talyp in engineeringenerçilik fakultetlerine ýerleşdirildi. Uçurymlarymyzyň 80 göterimi Türkiýäniň iň saýlama uniwersitetlerini saýlasa-da, 20 göterimi dünýäniň abraýly uniwersitetlerinden doly stipendiýa aldy. ”

Häzirki wagtda Türkiýanyň 72 dürli welaýatyndan 5 dolandyryjy, 70 mugallym we 806 okuwçyny kabul edýän orta mekdep, ähli Anadolylaryň medeni mozaikasyny aňladýar. Milli tehnologiýa hereketiniň we içerki UCAV-leriň öňdebaryjy ady Özdemir Baýraktaryň hem bu mekdebi gutarandygyny ýatladýan Baýrak; Robotika, pilotsyz howa ulaglary (UAV), senetçilik, kino, fotosurat, aýdym-saz we şekillendiriş sungaty ýaly ugurlarda işjeň ussahanalaryň bardygyny we ýakyn wagtda emeli intellekt, senagat dizaýny we informatika ussahanalaryny açmagy meýilleşdirýändikleri barada hoş habar berdi.

Müdir Baýrak, 2025-nji ýylda LGS-de 500 bal gazanan çempionlary işe alandyklaryny we sözlerini şeýle jemländigini aýtdy: "Biz hemişe okuwçylarymyza:" Kabataşy ýeňmediňiz, biziň ýurdumyzyň geljegi, şonuň üçin biz sizi ýeňdik "diýýäris. Olary geljekde watançylyk duýgulary bilen taýýarlamak bize bilimden has uly düşünje we jogapkärçilik berýär. "