Europeewropada awiasiýa ýangyç duýduryşy: paýnamalar 30 günlük çäkden aşak düşýär

Eastakyn Gündogar sebitinde barha güýçlenýän harby we syýasy dartgynlyk, awiasiýa pudagynyň ömri bolan awiasiýa ýangyjy barada Europeewropada çynlakaý alada döretdi. Kontinental ýurtlar ABŞ-dan (ABŞ) we Aziýa bazaryndan üpjünçiligiň kesilmegine garşy täze işewür hyzmatdaşlary tapmaga synanyşýarka, önümçilik kuwwatyny öz nebiti gaýtadan işleýän zawodlarynda hem güýçlendirýärler. Şeýle-de bolsa, bu tagallalara garamazdan Europeewropa global energiýa iberişleriniň bozulmagyna garşy dünýäde iň duýgur we gowşak geografiýa bolmagyny dowam etdirýär.

Zawodlary ýapmak syýasaty onlarça ýyl bäri dowam edip gelýänligi sebäpli, Angliýa , Fransiýa we Germaniýa töwekgelçilik stolunyň başynda durýar. Awiasiýa ýangyjynyň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin Europeewropanyň Eastakyn Gündogara, esasanam Hormuz bogazyndan tanker iberilmegine garaşlylygy möhüm bolup galýar.

Europeewropanyň gündelik uçar ýangyjynyň ýetmezçiligi 600 müň barrele ýetdi

Energetika pudagynyň öňdebaryjy geňeş guramalarynyň biri bolan Energiýa aspektleri tarapyndan 18-nji iýunda çap edilen maglumatlar ýagdaýyň agyrlygyny görkezýär. Hasabata görä, ýylyň üçünji çärýeginde Europeewropanyň gündelik awiasiýa ýangyjynyň takmynan 600 müň barrele ýetjekdigi çak edilýär. Şol döwürde dünýä bazarlaryndaky deňagramlylygyň üýtgemegi bilen ABŞ-dan her gün 116 müň barrele, Aziýa-Pacificuwaş umman sebitinden 425 müň barrele garaşylýar.

Iýun aýynyň başynda geçirilen hasaplamalara görä, Europeewropada awiasiýa ýangyjynyň ätiýaçlyklary 38 million barrele derejesinde. Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň paýnamasynyň mukdary şol döwürde 99 million barrele barabar boldy. Häzirki maglumatlara görä, Europeewropanyň ýangyç ätiýaçlyklarynyň 30 günüň içinde tükenip biljekdigi aýdylýar. Bu nyrh, dünýädäki iň uly awiasiýa ýangyç bazarlarynyň arasynda iň pes aksiýa kepilligi hökmünde tapawutlanýar.

Önümçiligiň köpelendigine garamazdan, üpjünçilik dyknyşygy gelýär

Halkara Energetika Guramasy (IAA) tarapyndan paýlaşylan soňky aýlyk hasabatyň wagtlaýyn maglumatlary Europeewropanyň awiasiýa ýangyjynyň ätiýaçlyklarynyň maý aýynyň ahyrynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 10 göterim ýokarlandygyny ýüze çykardy. Nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryň önümçilik görkezijisi 30 göterim ýokarlandy. Şeýle-de bolsa, hünärmenler paýnamalaryň we önümçiligiň bu ýokarlanmagynyň Europeewropany diňe bir aýlyk töleg bilen üpjün edýändigini duýdurýarlar.

Energetika seljeriş kompaniýasy Rystadyň analitigi Janiw Şah, häzirki bazar şertleri şeýle dowam etse, awgust aýynda üpjünçiligiň çynlakaý gysylmagynyň mümkindigini çaklaýar. Unionewropa Bileleşiginiň (EUB) Energetika boýunça komissary Dan Jorgensen hem tomus dynç alyş möwsüminiň ahyryna çenli paýnamalaryň has möhüm derejelere çenli aşaklap biljekdigini aýtdy. Jorgensen adatdan daşary ýagdaý ýüze çykan halatynda agza ýurtlaryň milli ätiýaçlyklarynda ýangyjyň çykarylmagynyň Brýussel tarapyndan utgaşdyryljakdygyny mälim etdi.

Uruşdan öňki döwürde deňiz bilen daşalýan global nebit we suwuklandyrylan tebigy gazyň (LNG) takmynan bäşden biri Hormuz bogazyndan geçdi. ABŞ-nyň we Ysraýylyň fewral aýynyň ahyrynda Eýrana garşy alyp baran harby operasiýalary bilen başlanan etapdan soň, Bosforda ulag gatnawy köplenç saklandy we iýun aýynda geçelgeler diňe bölekleýin kadaly ýagdaýa geldi. Iýul aýynda ABŞ bilen Eýranyň arasynda ýene-de ýüze çykan özara hüjümler wagtlaýyn atyşyk tagallalaryna we global energiýa koridorlaryna howp saldy. Hormuz bogazynda bolup biljek täze petik, uruşdan ozal Eastakyn Gündogardan uçar ýangyjynyň importynyň ýarysyny alan Europeewropa üçin ýangyç krizisini hasam çuňlaşdyryp biler.

Kanadadan Günorta Koreýa täze üpjünçilik zynjyry

üpjünçilik krizisiniň öňüni almak isleýän Europeanewropaly resmiler adaty ugurlardan çykyp, alternatiw ýurtlara ýüz tutdular. Bu nukdaýnazardan Kanada, ABŞ, Nigeriýa, Hindistan we Günorta Koreýa bilen täze üpjünçilik şertnamalary baglaşylýar. Kpler tarapyndan berlen maglumatlara görä, iýun aýynda Europeewropanyň awiasiýa ýangyjynyň importy günde 673 müň barrele ýetdi we 2025-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri iň ýokary derejä ýetdi.

Bu amalda ABŞ we Nigeriýa Europeewropanyň iň uly ýangyç üpjün edijisi hökmünde tapawutlanýar; Şeýle hem Kuweýtden, Kanadadan, Hindistandan we Günorta Koreýadan uly ýükler iberildi. Esasanam Hindistandan import fewral aýyndan bäri iň ýokary derejä ýetdi. Uruşdan öň Europeewropanyň iň uly üpjün edijilerinden biri bolan Kuweýtden günde takmynan 25 müň barrel ýangyç, gämi-gämi geçiriş (STS) usuly bilen awgust aýynda kontinente baryp ýetmek meýilleşdirilýär.

Europeanewropa nebiti gaýtadan işleýän zawodlardan içerki önümçilik

Daşary ýurt garaşlylygyny azaltmak isleýän Europeanewropaly öndürijiler hem içerki önümçiligi goldamak kararyna geldiler. Bu pursatda Italiýa ýylyň ilkinji dört aýynda awiasiýa ýangyjynyň öndürilişini 10 göterim ýokarlandyrmak arkaly öňdebaryjy orny eýeledi. Fueurduň ýangyç importy 6 göterim azalsa-da, içerki önümçilik mart we aprel aýlarynda umumy islegiň takmynan 70 göterimini kanagatlandyrmagy başardy. Italiýanyň awiasiýa ýangyç öndürmek kuwwatynyň ýarysyna gözegçilik edýän energiýa ägirdi Eni , ýarym gaýtadan işlenen nebit önümlerini Europeewropanyň daşyndan import edip önümçiliginiň mukdaryny artdyrdy.

Demirgazyk-Günbatar Europeanewropa bazarynda mart aýynyň ahyrynda her barrele 215.32 dollar derejesinde iň ýokary derejesine ýeten uçar ýangyjynyň bahasy ýakynda 133,27 dollar -a çenli aşaklady. Bu bahanyň arzanlamagy awiakompaniýalaryň çykdajylaryny belli bir derejede ýeňilleşdirdi. Awiasiýa ýangyjy awiakompaniýalaryň umumy çykdajylarynyň 20-25 göterimini düzýär. Şeýle-de bolsa, analitikler ýangyç bahalarynyň peselmeginiň gysga möhletde uçuş biletlerine arzanladyş görnüşinde görkezilmegine garaşmaýarlar. Passengerolagçylaryň ýokary islegi, uçuş kuwwatynyň çäkli bolmagy we ýangyç tygşytlamak üçin uçuşlaryň sanyny optimallaşdyrýan awiakompaniýalar bilet bahalarynyň ýokary derejede galmagyna sebäp bolýar.