Fermerden stoluň başyna bahalaryň ýerine ýetirilmegi: Hatda janyny ýitirenleriň adyndan hem kwitansiýalar berdiler!
Meýdandan bazara aşa bahalaryň ýokarlanmagyna garşy ullakan operasiýa başlandy. 22 welaýatda geçirilen reýdlerde ölenleriň adyna-da galp resminamalaryň berlendigi aýan edildi.
Adalat ministri Akyn Gürlek sosial media hasabynda eden çykyşynda köpçülige uly täsir eden "meýdandan bazara baha syýahaty" derňewiniň jikme-jikliklerini paýlaşdy. Stambulyň Baş prokuraturasy tarapyndan geçirilen bu giňişleýin derňew azyk önümleriniň öndürijiden sarp edijä aşa ýokarlanmagynyň garaňky mehanizmlerini öwrenýär. Derňewiň çäginde döwlete iberilen hasabatlara laýyklykda düzüldi; Söwda ministrliginiň Bazar hasaba alyş ulgamy (HKS) we Oba hojalygy we tokaý ministrliginiň Daýhanlary hasaba alyş ulgamy (ÇKS) maglumatlary içgin gözden geçirildi. Gazna we Maliýe ministrliginiň Salgyt barlag geňeşi düzgünsizlikleri görkezýän gaty giňişleýin hasabat taýýarlady we kazyýete iberdi.
1029 daýhanyň beýany
bilen köp girdeji gazanyldyTürkiýäniň Jenaýat kodeksiniň (TCK) 237-nji maddasyndaky "Bahalara täsir etmek" we 282-nji maddada "Jenaýat bilen baglanyşykly emläk gymmatlyklaryny ýuwmak" jenaýatlarynyň çäginde geçirilen derňewde düwme basyldy. Beýleki maliýe bölümleri Maliýe Jenaýatlaryna garşy göreş bölüminiň müdirliginiň Bileleşigi tarapyndan utgaşdyrylan Maliýe Jenaýatlaryna garşy göreş bölüminiň müdirligi tarapyndan amala aşyrylan işi goldadylar. Prokuratura. Salgyt gözegçilik geňeşiniň inspektorlary, meýdandaky 1029 daýhanyň sözlerini ýeke-ýekeden alyp, derňewiň esasy daýanjyny emele getirdi.
Derňew faýlynda 2026-njy ýylyň 14-nji iýuly we 2026-njy ýylyň 3-nji sentýabry hasabaty täze gök önüm we miwe pudagynda işleýän käbir araçy üpjün edijileriň bahalary emeli usullar bilen ýokarlandyrýandyklaryny açyk görkezdi. Daýhanlardan haýsy senede, haýsy bahadan we haýsy görnüşde öndüren ekinlerini satandyklary soraldy. Bu jümleler, şübheli üpjün edijileriň satyn alyş-satuw kitaplary we hasap-fakturalary bilen deňeşdirildi. Şol bir wagtyň özünde şübhelenýänleriň täjirçilik geleşikleri bilen baglanyşykly resmi habarlar Bäsdeşlik geňeşinden, Söwda ministrliginden we Stambul, Ankara, Izmir, Mersin we Antalýa ýaly şäher häkimlikleriniň bazar müdirliklerinden soraldy.
207 töwekgelçilikli kompaniýalar üns merkezinde: Ölüleriň yzynda berlen kwitansiýalar
Gözleglerde, satyn almalarynyň azyndan 70 göterimini öndürijiniň girdejilerine (salgyt tölemeýän öndürijiden alnan resminama) we resminamalaşdyrylan satyn alyş mukdary 300 million lira we ondan ýokary bolan kompaniýalar ýokary töwekgelçilikli salgyt töleýjiler toparyna goşuldy. Bu kriteriýalara laýyklykda 207 kompaniýa jikme-jik gözlegleriň çägine girizildi. Käbir dellalçylyk firmalarynyň jemi satuwy bilen deňeşdirilende bilkastlaýyn gaty pes girdejiligini yglan edendigi we bazardaky emeli çykdajylaryň ýokarlanmagyny görkezmek üçin galp ýa-da ýalňyş önüm öndürijileriniň girdejilerini berendigi kesgitlenildi. Öwreniş ýazgylary bilen Bazar hasaba alyş ulgamynyň arasyndaky çuňňur gabat gelmezlik, sarp edijiniň jübüsine gönüden-göni zyýan berýän bahalaryň aşa ýokarlanmagyna sebäp boldy.
Alnan anyk subutnamalardan soň, Stambulyň merkezinde ýerleşýän 22 welaýatda jemi 109 salgyda bir wagtyň özünde daň operasiýasy guraldy. Tutmak barada karar çykarylan 41 araçydan 38-si tussag edildi we tussag edildi. Salgylardaky gözlegleriň dowamynda köp sanly materiallar, hasap-fakturalar, gowşuryş bellikleri we öndürijiniň kwitansiýalary ele salyndy. Barlanylan kompaniýanyň ýazgylarynda edilen gorkunç açyşda; Galp girdejileriň kompaniýa haýsydyr bir haryt satmaýandyklaryny aýdýan adamlaryň atlarynda berlendigi, hatda ömrüni ýitiren 27 dürli adamyň adynda yza çekilen önüm öndürijileriniň hem berlendigi kesgitlenildi.
"Meýdanda 5 lira bahasy bolan önüm bazarda 50 lira satylýar"
Köp ýyl bäri oba hojalygy bilen meşgullanýan daýhan Güngör Levent, öndürijiniň zähmetiniň aşakdaky sözler bilen nähili ulanylýandygyny düşündirdi: "Öndürijiler hökmünde önümlerimizi arzan bahadan arzan bahadan satmaly bolýarys. Mysal üçin, şu gün hil üzümlerimi bir kilo üçin 62 lira satýarys. bahasy 250-300 lira Pomidor pastasy üçin pomidoryň bahasy bary-ýogy 2-3 lira. Salgyt, salgyt we beýleki aýyrmalar göz öňünde tutulanda, daýhan jübüsinde 5 lira bahasy bolan önüm bazarda azyndan 50-60 lira satylyp bilinmez
Tim önümleri San. derňew faýlynda. Tic. Gözegçiniň özi baradaky hasabaty hem bu ekspluatasiýa usulyny tassyklady. Beýannamalary alnan köp öndürijiler ömründe hiç haçan önüm satmandyklaryny mälim etseler-de, käbirleri galp resminamalaryň hakykatda satan mukdaryndan has köp satylandygyny bellediler.
Öndürijiniň kagyzdaky bahasyny iki esse ýokarlandyrdylar
Ejir çeken daýhanlardan biri Ali Karakaýa öz beýanatynda adalatsyzlygy şeýle beýan etdi: "Meniň adymdan öndürilen kwitansiýalarda peýda bolan kapiýa burçuny şu kompaniýanyň adyndan bazardan önüm ýygnaýan mailsmail Derin adama satdym. Şeýle-de bolsa, bu ýazgylaryň her kilogramy üçin iň ýokary bahasy 11,50 TL boldy. birlik bahasy ortaça 18.70 TL "Meniň adymdan galp kwitansiýa berdiler."
Başga bir prodýuser Cihat Salur, şuňa meňzeş girdejini şu sözler bilen tassyklady: "Kapia burçuny şol bir kompaniýanyň adyndan işleýän mailsmail Derine satdym. Önüm eltilende ylalaşylan hakyky mukdar we alan zadym bir kilogram üçin iň köp 8-9 TL boldy. Şeýle-de bolsa, öndürijiniň resmi girdejileri 18.70 TL bilen 23.95 TL aralygyndaky bahalary görkezýär we çykdajylaryny hyýaly taýdan ýokary edýär. "" Muny görkezdiler. "
Bazar hasaba alyş ulgamy bilen hasap-fakturalaryň arasynda millionlarça kilo boşluk
2026-njy ýylyň ýanwar, fewral we mart aýlary aralygynda salgyt gözegçileri tarapyndan barlanan başga bir kompaniýanyň salgyt barlag hasabaty bu düzgünsizligiň derejesini görkezdi. Kompaniýanyň hasap-fakturalar arkaly jemi 13 million 488 müň 581 kilogram limon, mandarin, nar we apelsin satandygy resminamalaşdyrylýar; Şol döwürde Bazar hasaba alyş ulgamyna (HKS) diňe 8 million 384 we 428 kilogram önümiň habar berlendigi kesgitlenildi. Hasabatda hasaba alynmadyk söwdany we bahalary manipulirlemek üçin takmynan 5 million kilograma barabar tapawudyň ulanylandygy aýdyň nygtaldy.
Bu işiň oba hojalygy üçin taryhy ädimdigini belläp, Odunpazary Oba hojalyk palatasynyň prezidenti Burhan Çelikoglu, bu işden kanagatlanýandygyny şu sözler bilen aýtdy: "Döwletimiziň şu gün başladan kesgitlenen bu amallary hasam giňelder diýip umyt edýäris. Şeýlelik bilen bahalar oýunlary we bazar manipulýasiýalarynyň öňüni alar we daýhanyň derisi özüne laýyk bahany alar. Şu gün Stambul bazaryndaky doldurylan burçuň bir kilosynyň 80 lira bolandygyny gördüm. Bu burç Eskişehir meýdanyndan. " 25 lira çenli ýokarlanýar Bu tapawudy kabul edip bolmaýar; her sandyky hususy kärende ulagy bilen daşaýarlarmy? Bu amal başlangyç we oba hojalygynda arassa tapgyr bolar diýip umyt edýärin."
Çeşme: Milliyet
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!