Germaniýada elektrik bahasynyň çökmegi Uzak sag AfD-iň ýokarlanmagyna sebäp boldy
CESifo gözleginde, 2022-2023-nji ýyllar aralygyndaky energiýa krizisinde Germaniýada elektrik energiýasynyň bahasynyň ýokarlanmagy, sagçy AfD üçin saýlawçylaryň goldawyny hemişelik ýokarlandyrdy.
Mýunhen uniwersitetiniň Ykdysady gözleg merkeziniň çäginde işleýän CESifo tarapyndan iýul aýynda neşir edilen giňişleýin gözleg, Germaniýanyň 2022-2023-nji ýyllarda başdan geçiren uly energiýa krizisiniň çuňňur syýasy netijelerini ýüze çykardy. Gözlegiň netijesine görä, garaşylmadyk ýokary energiýa çykdajylary saýlawçylaryň adaty esasy partiýalara bolan ynamyny düýpli zaýalady. Bu etapda, energiýa çykdajylarynyň arzan bolmagyny wada berýän we Russiýa garşy girizilen energiýa sanksiýalaryna berk garşy çykýan Germaniýa üçin aşa sagçy alternatiwanyň (AfD) ýüzlenmesi saýlawçylaryň öňünde ep-esli artdy.
Energiýa çykdajylarynyň ýokarlanmagy syýasy deňagramlylygy üýtgetdi
Gözlegiň netijesi, ýokary elektrik energiýasynyň bahasynyň ýokarlanmagyna gönüden-göni täsir edýän öýlerde AfD-e goldawyň ep-esli ýokarlanýandygyny we wagtyň geçmegi bilen bu tendensiýanyň hemişelik bolýandygyny görkezýär. Beýleki syýasy partiýalaryň ses berişliginde statistik taýdan ep-esli ýokarlanma bolmasa-da, hökümet hyzmatdaşy Greenaşyllar partiýasyna goldaw, esasanam ortaça bahadan ýokary bolan saýlawçylar toparlarynda goldaw ep-esli azaldy.
Görkezilen döwürde Germaniýanyň hemme ýerinde elektrik energiýasynyň bahasy ýokarlandy. Lomaý elektrik energiýasynyň bahasy 2023-nji ýylda peselip başlasa-da, sarp edijide görkezilen bölek bölek elektrik energiýasynyň bahasy 25 göterimden 30 göterime çenli ýokarlandy. Gözlegde, "ortaça ýokarlanmak" kriteriýasy, elektrik togunyň aýlyk tölegleriniň 31 göterimden gowrak ýokarlanmagy hökmünde kesgitlenildi. Bu nyrh, ähli öý hojalygynyň tölegleriniň gönüden-göni bu derejä çenli ýokarlanandygyny aňlatmasa-da, gözlegçileriň has ýokary ösüşe täsir eden topary kesgitlemek üçin ulanýan möhüm ähmiýetini emele getirdi. Russiýa-Ukraina urşy başlanandan soň, elektrik energiýasynyň bölek satuw bahasy kilowat sagatda 0,45 ýewro ýokarlandy, uruşdan öňki döwür bilen deňeşdirilende 42 göterim ýokarlandy.
95 milliard ýewro ägirt döwlet goldawy näme üçin ýeterlik däldi?
2022-2023-nji ýyllardaky energiýa krizisinde çykdajylaryň ýokarlanmagy, ýokary inflýasiýa we maliýe kynçylyklary sagçy populist we sagçy hereketleriň Europeewropada ýaýramagyna sebäp boldy. Bu syýasy gurluşlar ýokary energiýa bahalaryny we howany goramak syýasatlarynyň maliýe ýüklerini häzirki hökümetleriň we Europeanewropa Bileleşiginiň (EUB) şowsuzlygy hökmünde häsiýetlendirip, öz peýdasyna ulandy. Europeewropadaky akademiki gözlegler sagçy populist partiýalaryň ägirt uly howa we energiýa özgertmeleri syýasatlaryna garşy alyp barýan pozisiýasynyň saýlawçylar tarapyndan makullanýandygyny tassyklaýar.
Hökümet tarapyndan durmuşa geçirilýän ägirt uly sosial we ykdysady goldaw bukjalaryna garamazdan Germaniýadaky bu syýasy özgerişligiň öňüni alyp bolmaz. Berliniň administrasiýasy krizis döwründe umumy göwrümi 95 milliard ýewro bolan üç sany esasy goldaw bukjasyny yglan etdi. Bu paketleriň çäginde raýatlara bir gezeklik tölegler edildi, salgyt azaldyldy we wagtlaýyn subsidiýalar girizildi. Soňra hökümet elektrik energiýasynyň bahasy üçin bir kilowat sagatda 0,40 ýewro , tebigy gaz üçin 0,12 ýewro we etrap ýyladyşy üçin 0.095 ýewro bahasyny amala aşyrdy. Bu gorag çäkleri, geçen ýyl öý hojalygynyň sarp edilişiniň 80 göterimi üçin güýje girdi.
Muňa garamazdan, gözlegçiler millionlarça hojalygyň bu goldawlardan peýdalanýandyklaryna garamazdan özlerini howpsuz ýa-da goldawly duýmaýandyklaryny anykladylar. Bu ýagdaýyň esasy sebäbi, berilýän maliýe kömeginiň elektrik togynda gönüden-göni görkezilmezligi we öý hojalygynyň töleýän ýokary tölegleri bilen döwletiň berýän goldawynyň arasynda göni baglanyşyk gurup bilmezligi.
Taryhy meňzeşlikler: Ykdysady krizisleriň sagçy syýasata täsiri
Gözleg maglumatlaryna görä, wagtlaýyn hasaplanýan elektrik energiýasynyň bahasynyň hemişelik syýasy netijeleri bar, saýlawçylaryň ynamy we howanyň amatly syýasatlaryna goldawy ýokary kanunlar bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Gyzykly tarapy, elektrik energiýasynyň bahasynyň aşa ýokarlanmagy howanyň syýasaty bilen gönüden-göni baglanyşykly bolmasa-da, bu syýasatlara garşylygy bilen tanalýan aşa sagçy AfD-iň sesleriniň köpelendigi ajaýyp tapyndy hökmünde hasaba alyndy. Başga bir tarapdan, pes girdejili maşgalalarda ýa-da energiýa tygşytlamakda kynçylyk çekýän şahsyýetlerde bu syýasy üýtgeşme tendensiýasynyň has güýçlidigi barada anyk subutnama ýokdy.
Hünärmenler alnan netijeleriň Germaniýanyň özboluşly elektrik tölegine we öňünden töleg ulgamyna esaslanýandygyny aýdýarlar we bu maglumatlaryň beýleki Europeanewropa ýurtlary üçin umumy şablon hökmünde gönüden-göni kabul edilmeli däldigini duýdurýarlar.
Şeýle-de bolsa, Germaniýanyň ýakyn taryhy çuňňur ykdysady çökgünlikleriň we sosial howpsuzlygyň döwürleriniň sagçy hereketleriň güýçlenmegi üçin elmydama amatly esas bolup durýandygyny açyk görkezýär. 1920-nji ýyllaryň başynda weýrançylykly giperinflýasiýa prosesi Weimar respublikasyna jemgyýetçilik ynamyny sarsdyrdy; 1929-njy ýylda Uly Depressiýa sebäpli ýüze çykan köpçülikleýin işsizlik we dowamly syýasy durnuksyzlyk Adolf Gitleriň ýolbaşçylygyndaky nasistler partiýasynyň häkimiýete gelmegine ýol açdy. Häzirki wagtda başdan geçirilýän ykdysady gysyş we ýaşaýyş basyşlary sagçy syýasaty çaltlaşdyrdy öýdýän.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!