Gresiýadan taryhy boýun alma: Türk uçarlaryna garşy F-16 strategiýasy Egeýde ýykyldy

Türkiye tarapyndan içerki we milli çeşmeler bilen döredilen pilotsyz howa ulaglary (UAV), Egeý deňziniň halkara suwlarynda patrul uçuşlary bilen Afiny administrasiýasynda uly howsala döretmegini dowam etdirýär. Gresiýanyň iň abraýly we döredilen neşirlerinden biri bolan "To Vima" gazetinde çap edilen giňişleýin derňew, türk uçarmanlarynyň Egeýdäki iş we tehnologiki artykmaçlygynyň Gresiýanyň harby we ykdysady gurluşynyň umytsyzlyga sebäp bolandygyny ýüze çykardy.

Mälim bolşy ýaly, 1923-nji ýyldaky Lozanna parahatçylyk şertnamasynyň we halkara deňiz hukugynyň kadalarynyň çäginde Egeý deňzinde Türkiýe bilen Gresiýanyň territorial suw çäkleri 6 deňiz ýoly hökmünde ulanylýar. Ankara, halkara hukugyna doly boýun bolmak bilen, halkara howa giňişliginde ähli gözleg, gözegçilik we patrullyk işlerini amala aşyrýar. Beýleki tarapdan, Afiny administrasiýasy Türk medaragly Güýçleriniň kanuny uçuşlaryny halkara hukugynyň güýji ýok 10 kilometrlik toslanyp tapylan howa giňişligine pena berip, öz halkyna "düzgün bozma" hökmünde görkezmäge synanyşýar. Beýleki tarapdan, Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasy (TBMM) tarapyndan 1995-nji ýylda Gresiýanyň territorial suwlaryny 6 mildan gowrak giňeltmegi söweşiň gönüden-göni sebäbi (casus belli) hasaplaýan taryhy karar, öňüni alyş güýji hökmünde stoluň üstünde agramyny saklaýar.

Garaňky we gijeki operasiýa güýçlerinde üznüksiz kowalamak

recentlyakynda Gresiýanyň metbugatynda giňden beýan edilen iň uly alada, türk uçarmanlarynyň ýokary tehnologiýaly gijeki amallary ýerine ýetirmek ukybydyr. “Vima” gazetine Afrikanyň umytsyzlygyny aşakdaky sözler bilen jemledi, Baýraktar TB2 ýaly platformalaryň birleşdirilen ýokary enjamlaryna ünsi çekdi:

"Ösen sensor tehnologiýalary we ýokary çözgütli termiki gijeki görüş ulgamlary bilen enjamlaşdyrylan türk uçarmanlary, Egeý asmanynda gijeden soň hem üznüksiz gözleg we gözegçilik işlerini dowam etdirip biler. Bu tehnologiki artykmaçlygyň öňünde Gresiýanyň goranyş mehanizmi düýbünden netijesiz."

Ege asmanynda assimetrik çykdajy söweşi

Çap edilen derňewiň iň täsirli taraplaryndan biri Egeý deňziniň üstündäki asimmetrik ykdysady göreşdir. Gresiýanyň howa güýçleri türk uçarmanlarynyň halkara howa giňişliginde ýüzmeginiň öňüni almak üçin her gezek gyssagly uçuş bilen dolandyrylýan F-16 söweş uçarlaryny çykarmaga mejbur bolýar. Resmi harby maglumatlara görä, tehniki hyzmat, amortizasiýa we ýangyç çykdajylary ýaly F-16 söweş uçarynyň bary-ýogy bir sagat uçuş bahasy 25 müňden 27 müň dollar aralygynda (takmynan 850 müňden 918 müň TL) üýtgeýär.

Beýleki tarapdan, global goranyş senagaty çeşmeleri adaty harby gözleg uçarynyň sagatlyk uçuş bahasyny ortaça 2 müň 500 dollar (takmynan 85 müň TL) hasaplaýar. Halkara harby platformalarda paýlaşylan häzirki derňewlerde türk uçarmanlarynyň bir sagatlyk iş bahasynyň 300-500 dollar (takmynan 10 müňden 17 müň TL) çenli pes we optimallaşdyrylan býudjet bilen gazanylandygy aýdylýar.

Afiny üçin durnuksyz gorag modeli

Iki ýurduň arasyndaky uçuş çykdajylarynyň takmynan 10 esse tapawudy, eýýäm gowşak gurluşy bolan Gresiýanyň ykdysadyýetine agyr zarba urýar. “Wima” gazetine Afiny hökümetiniň pilotsyz goranyş ulgamlary we elektron söweşleri babatynda ýeterlik däldigini aç-açan boýun aldy we aşakdaky karary berdi:

"Afiny administrasiýasy Egeýde patrullyk edýän her bir türk uçaryna jogap bermek üçin onlarça esse gymmat operasiýa etmäge mejbur bolýar. Diňe F-16 söweş uçarlaryny uçmaga esaslanýan bu öňüni alyş strategiýasynyň ykdysady taýdan durnukly bolmagy mümkin däl."