Haryt bazaryndaky iýmitlenýän ýer titremesi: Gymmat bahaly metallar azaldy, bugdaý ýokarsyna çykdy

ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Federal ätiýaçlyk bankynyň) geljekde boljak pul syýasaty ädimleri we Eastakyn Gündogarda ýerleşýän geosyýasy ösüşleriň täsiri sebäpli global haryt bazarlary geçen hepde gaty işjeň döwür galdyrdy. Federal ätiýaçlyk ulgamynyň inflýasiýa garşy göreşde "gümürtik" pozisiýasyny saklamagyna garaşýan gymmat bahaly metallara çynlakaý basyş etse-de, Hormuz bogazynyň söwda geçelgelerine doly açylmagynyň nebitiň bahasynyň peselmegine sebäp bolandygyny görkezýär. Beýleki tarapdan, Gara deňizdäki logistika töwekgelçiligi we global oba hojalygyndaky amatsyz howa şertleri oba hojalygynyň önümlerini güýçli goldaýar.

weekakyn Gündogarda hepdäniň dowamynda diplomatik we harby işjeňlik haryt bahalarynda esasy rol oýnady. ABŞ-nyň Eýrana garşy täze ykdysady sanksiýalary görýändigi we sebitden ewakuasiýa edilen diplomatlaryny Eastakyn Gündogardaky ilçihanalaryna ibermäge taýynlanýandygy baradaky habarlar geosyýasy töwekgelçilik mukdaryny belli bir derejede deňleşdirmäge kömek etdi.

ABŞ-Eýran liniýasyndaky diplomatik aragatnaşyklar we Federal ätiýaçlyk ulgamynyň inflýasiýa derejesi

Maýa goýumçylary ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik kanallaryň gaýtadan işjeňleşmegine garaşmak bilen oňyn ssenariýalara ünsi jemlediler. Bu optimizmi goldaýan başga bir faktor, ABŞ-nyň Gazna ministri Skott Bessent tarapyndan yglan edilen Eýrany nyşana alýan "ykdysady çykarmak" operasiýasynyň takyk grafiginiň bolmazlygydy. Şeýle-de bolsa, makroykdysady frontdan alnan maglumatlar bazardaky ýeňillikleri çäklendirýärdi.

Federal ätiýaçlyk federasiýasynyň yzarlaýan inflýasiýa görkezijilerinden biri bolan şahsy sarp ediş çykdajylary (PCE) baha indeksi, iýul aýynda bazaryň garaşyşlaryndan has ýokary bolup, aýda 0,2 göterim ýokarlandy. Indeks her ýyl 3,7 göterim ýokarlanan bolsa, azyk we energiýa önümlerini hasaba almaýan esasy PCE baha indeksiniň ýyllyk ösüşi 3,3 göterim hökmünde hasaba alyndy. Inflýasiýanyň Federal ätiýaçlyk ulgamynyň uzak möhletleýin maksadyndan 2 göterim ýokary bolmagy, pul syýasatyny berkitmek ädimleriniň dowam edip biljekdigi baradaky aladalary artdyrdy.

Jekson Hole ykdysady syýasat simpoziumynda Fed-iň prezidenti hökmünde ilkinji gezek münbere çykan Kewin Warş bazarlara aç-açan habar berdi. Inflýasiýa garşy göreşi ileri tutup, Warş pul syýasatynda birkemsiz pozisiýany görkezdi we inflýasiýanyň 2 göteriminiň uzaldylyp bilinmejek kesgitli ýörelge bolandygyny aýtdy. Häzirki maliýe ýagdaýynyň entek ýeterlik derejede berk däldigini öňe süren Warşyň aýdanlaryndan soň, sentýabr aýynda geçirilen ýygnakda Federal ätiýaçlyk ulgamynyň syýasat derejesini 25 bal ýokarlandyrmagy ähtimallygy 35 göterimden 60 göterime çenli ýokarlandy. Dekabr aýynda goşmaça göterim derejesiniň ýokarlanmagyna garaşylýanlar hem güýçlendi.

Bu ösüşler bilen, syýasata garşy iň duýgur gurallaryň biri bolan ABŞ-nyň 2 ýyllyk obligasiýa hümmeti anna güni 10 bal bilen bökmek bilen 4,35 göterime ýetdi. ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterimi hepdede 4,72 göterim derejesinde galsa-da, dollar görkezijisi 0,9 göterim ýokarlap, 99,7-e çykdy.

;

Gymmat metallarda basyş satmak: Altynlaryň köpelýän seriýasy gutarýar

Federal ätiýaçlyk ulgamynyň aýdan sözleri, gymmat bahaly metallar bazaryndaky palladiden başga ähli önümlerde ýitgilere sebäp boldy. Hepdäniň birinji ýarymynda ýokary göterilen altyn bahalary, Kewin Warşyň çykyşyndan soň ýiti satuwlara sezewar boldy.

Hepdäniň ilkinji günlerinde ABŞ-nyň Gazna ministrliginiň uzak möhletleýin obligasiýa satyn alyşlaryny, gowşak dollary we tehniki satyn almalary goldamak baradaky kararynyň dowam edýän täsiri bilen, sişenbe güni altynyň unsiýa bahasy 4 müň 696,8 dollara çenli ýokarlandy we 14-nji maýdan bäri iň ýokary derejäni synady. Gymmat bahaly metal gaznalaryna bolan dowamly gyzyklanma hem bu ýokarlanmany üpjün etdi. 26-njy awgustda tamamlanýan hepdede altyna we beýleki gymmat bahaly metal gaznalaryna 4,21 milliard dollar arassa akym boldy we bu görkeziji soňky 6 aýda iň ýokary dereje hökmünde hasaba alyndy.

Şeýle-de bolsa, ABŞ-nyň PCE maglumatlary garaşylýandan has ýokarydy we soňraky gümürtik Fed habarlary tolkun döretdi. Gysga möhletli obligasiýa göterim derejeleriniň ýokarlanmagy we dollaryň indeksiniň ýokarlanmagy, göterimsiz altynyň alternatiw bahasyny ýokarlandyrdy, netijede ýiti satuw boldy. Hepdäni pese gaçmak bilen tamamlan altynyň unsiýa bahasy, üç hepdelik ýokarlan seriýasyny soňlady. Haçan-da bahalar her hepde unsiýa esasynda gözden geçirilende; Palladiniň gymmaty 5,3 göterim, kümüş 3,8 göterim, altyn 3,2 göterim we platina 3.0 göterim ýitdi.

Esasy metallardaky nyrh näbelliligi we aksiýa hereketleri

Esasy metallar tarapynda, ABŞ-nyň mis nyrhlary, Hytaýdan talaplar we üpjünçilik dinamikasynyň üýtgemegi bilen baglanyşykly näbellilikler garyşyk ugra sebäp boldy. ABŞ-nyň 2027-nji ýyldan başlap arassalanan mis importyna goşmaça nyrhlar girizip biljekdigi baradaky çaklamalar metallaryň ABŞ ammarlaryna we beýleki sebitlerdäki aksiýalarynyň azalmagyna sebäp bolýar.

Hepdäniň dowamynda London metal bir Exchangeasy (LME) ammarlarynda 65 müň 400 tonna mis almak üçin berlen buýruk bilen, ulanylýan mis ätiýaçlyklary takmynan 90 müň tonna çenli azaldy. Haçan-da funtdaky bahalar bir -adan daşary bazarda her hepde gözden geçirilende; Sink 1,2 göterim, gurşun 0,3 göterim we alýumin 0,3 göterim, nikel we mis 1,9 göterim we 0,5 göterim azaldy.

Hormuz bogazy, nebitiň bahasyna we tebigy gazyň temperatura täsirine

Hormuz bogazynda gämi gatnawy, ABŞ-Eýran diplomatik gatnaşyklary we global isleg aladalary nebit bazarynda aýgytly boldy. ABŞ-nyň sanksiýalaryna garamazdan diplomatik kanallary açyk saklamak, nebitiň geosyýasy töwekgelçiligini ýeňilleşdirdi. Eýranyň Ynkylap goragçylary goşunynyň metbugat sekretary, brigada generaly Huseýn Muhibbi, Oman bilen Hormuz bogazynda geçirilen gepleşiklerde bogaz girdejilerini paýlaşmak ýaly köp meselede ylalaşyk gazanylandygyny habar berdi. Muhibbiniň bogazyň açylmagynyň ABŞ-nyň şertleri kabul etmegine baglydygy baradaky sözleri, geçelgeleriň kadalaşmagyna garaşylýar.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump hem Hormuz bogazynyň gözegçiliginiň bütinleý ABŞ-da bolandygyny öňe sürdi we Eýran bilen dartgynlylygyň we uruş ýagdaýynyň ýakyn wagtda gutarjakdygyny aýtdy. Federal ätiýaçlyk göteriminiň ýokarlanmagynyň global ykdysady ösüşi haýallatjakdygy we energiýa islegi nebitiň bahasynyň aşaklamagyny çaltlaşdyrdy. Bu ösüşler bilen Brent nebitiniň barrel bahasy hepdede bahasynyň 4,8 göterimini ýitirdi.

Tebigy gaz ugrunda, ABŞ-da sentýabryň birinji ýarymynda temperaturanyň möwsümleýin kadalardan ýokary boljakdygy baradaky çaklamalar bahalary ýokarlandyrdy. Bu ýokarlama, yssy howanyň elektrik öndürmekde tebigy gazyň ulanylyşyny artdyrjakdygyna we ABŞ-nyň tebigy gaz gorlarynyň 21-nji awgust hepdesinde bary-ýogy 15 milliard kub fut artmagyna (5 ýyllyk ortaça 33 milliard kub futdan has pes) goldaw berdi. Iňlis ýylylyk birliklerinde (MMBtu) tebigy gazyň bahasy 4,2 göterim ösüş bilen hepdäni ýapdy.

Gara deňizdäki dartgynlyk oba hojalygynyň harytlarynyň ýokarlanmagy: Bugdaýyň täze depesi

Oba hojalyk harytlarynda, Gara deňizdäki maddy-tehniki näsazlyklar, ABŞ-da hasyl aladalary we Hytaýdaky howa şertleri bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp boldy. Russiýa bilen Ukrainanyň arasyndaky gapma-garşylyklar Gara deňziň däne koridoryny we logistika infrastrukturasyny nyşana aldy, bugdaýyň bahasynyň düýpli ýokarlanmagyna sebäp boldy. Çikago söwda bir Exchangeasynda (CBOT) dekabr aýyndaky bugdaý şertnamasy bir bugdaý üçin 790,3 sente ýetdi we 2023-nji ýylyň iýul aýyndan bäri iň ýokary derejä ýetdi.

Güýçli eksport islegi ABŞ-da aşa yssy we kadaly ýagyşyň mekgejöwen we soýa hasylyny azaldyp biljekdigi baradaky aladalar sebäpli bahalary goldamagy dowam etdirdi. Iýul aýynyň ortalaryndan bäri Hytaýyň oba hojalyk merkezlerinde aşa yssy we suw joşmalary önümiň hili baradaky aladalary artdyrdy. Her hepde CBOT-da bir başlyk üçin bahalar; Bugdaýda 12,1 göterim, mekgejöweniň 5,5 göterim, soýa 3,9 göterim we tüwi 2,5 göterim ýokarlandy.

Hytaýyň pagta önümçiliginiň 90 göteriminden gowragyny emele getirýän Sinszýan uýgur awtonom sebitinde pagta bazarynda guraklyk we ýokary temperatura hasylyň ýitmegi we bahalaryň 3,5 göterim ýokarlanmagy baradaky aladalary döretdi. Kofe barada aýdylanda bolsa, Braziliýada hasyl ýygnamagyň tizlenmegi bahalara basyş edýän bolsa, ICE ygtyýarly arabica kofe aksiýalarynyň 1999-njy ýyldan bäri iň pes derejä düşmegi ýitgileri çäklendirdi we kofe hepdäni 3,1 göterim aşaklamak bilen ýapdy. Şekeriň bahasy, Braziliýanyň dollara garşy hakyky ýitirilen gymmaty hökmünde öndürijileriň eksporta öwrülmegine garaşmak bilen 0,3 göterim arzanlady.

Kakao bazarynda ýöriş boldy. Dünýäniň iň uly kakao öndürijisi bolan Piliory kenarynda, 2026-2027-nji ýyllaryň esasy hasyl möwsüminiň amatsyz howa şertleri we oba hojalygynyň ýeterlik bolmazlygy sebäpli 8-10 hepde yza süýşürilip bilinjekdigi baradaky habar üpjünçilik aladalaryny artdyrdy. Piliory kenarlarynda we Ganada gün şöhlesiniň ýeterlik bolmazlygy sebäpli ýüze çykýan kesel töwekgelçiligini goşmak bilen, kakaonyň tonna bahasy hepdede 10,0 göterim ýokarlandy.