Konstitusiýa kazyýetiniň ätiýaçlandyryş başlangyjy meselesinde esasly karara gelmek hukugyny bozmak baradaky karary

2026-njy ýylyň 5-nji maýynda kabul edilen karar bilen Kadrİye Şendiriň 2021-nji ýylda eden şahsy arzasy barada karar berildi. Kyrklareli Zähmet Kazyýetinde ätiýaçlandyryşyň başlanandygyny kesgitlemek meselesinde arza beriji tarapyndan berlen öňki kararlaryň kazyýet tarapyndan bahalandyrylmandygy we esaslandyrylan kararyň hukugy bozulandygy sebäpli kazyýet işine garaldy.

Arza beriji Kadrİye Şendir 2016-njy ýylyň 19-njy sentýabrynda Kyrklareli zähmet kazyýetine ýüz tutdy we 1989-njy ýylyň 11-nji sentýabrynda işlän ýerindäki işiniň ätiýaçlandyryşyň başlangyjy hökmünde kesgitlenmegini haýyş edip, Durmuş üpjünçiligi edarasyna garşy kazyýet işi açdy. Courterli kazyýetiň kabul etmek karary, Courtokary kazyýetiň 10-njy raýat palatasy tarapyndan 506-njy Kanunyň 3-nji maddasynda elde dokalan kadadan çykma salgylanyp, kazyýet kararyny ýatyrdy we kazyýet işini ret etdi. Arza beriji, kazyýet edaralarynyň talaplarynyň ýerine ýetirilmeýändigini aýdyp, konstitusiýa kazyýetine ýüz tutdy, ýöne şikaýat döwründe işçiler üçin kabul edilen kararlary şikaýat döwründe görelde hökmünde görkezdi.

Konstitusiýa kazyýeti, kazyýetleriň belli bir kazyýet işine degişli subutnamalara baha bermäge hukugynyň bardygyny, ýöne düýpli aýyplamalar üçin ýeterlik delillendirişiň adalatly kazyýet hukugynyň talabydygyny aýtdy. Okary Kazyýet arza beriji tarapyndan berlen ozalky kararlaryň kazyýet işiniň netijesini üýtgedip biljek häsiýetdigini we bu aýyplamalary kazyýet kararlarynda ara alyp maslahatlaşmazlygyň esasly karara bolan hukugyna zeper ýetirendigini kesgitledi.

Konstitusiýa kazyýeti, düzgüni bozmagyň netijelerini aradan aýyrmak we arza berijä kazyýet çykdajylary hökmünde jemi 40,487.60 TL tölemek üçin Kyrklareli zähmet kazyýetine ibermek kararyna geldi. Kazyýet işine gaýtadan garamak ýerli kazyýete faýly gözden geçirmek bilen başlar we bu işiň dowamynda kazyýet subutnamalara we öňki kararlara täzeden baha berer.

Näme üýtgedi?

• Konstitusiýa kazyýeti kazyýetleriň esasly talaplary we öňünden berlen kararlary esaslandyrylan kararlarynda ara alyp maslahatlaşmalydygyny aýtdy.
• Arza beriji tarapyndan iberilen şuňa meňzeş ýagdaýlar bilen baglanyşykly tassyklama kararlaryny äsgermezlik etmek, esasly karara bolan hukugyň bozulmagy hökmünde kesgitlenildi.
• Kyrklareli zähmet kazyýetiniň öňki ret etmek karary, düzgüni bozmak üçin gaýtadan garamak üçin ýatyryldy.

Kime degişlidir?

Bu karar, esasanam ätiýaçlandyryşyň başlangyjyny kesgitlemek meselesinde kanuny jedelleri bolan raýatlara, şuňa meňzeş kazyýet işlerine gatnaşýan aklawçylara we kazyýetiň delillendiriş borjy babatynda kazyýet agzalaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 5-nji maýynda berildi we gaýtadan kazyýet işi Kyrklareli zähmet kazyýetinde başlar.

Netije

Kazyýet edaralarynyň taraplaryň kararlarynda öňe süren kararlaryny we düýpli talaplaryny ara alyp maslahatlaşmagy adalatly kazyýet hukugynyň esasy bölegi. Bu karar bilen, Konstitusiýa kazyýeti kazyýetleriň "esassyz" ýa-da "doly däl" kararlarynyň şahsyýetleriň hukuklaryny gözlemek we hukuk howpsuzlygy ýörelgesine zeper ýetirmek azatlygyny çäklendirýändigini görkezdi.

Bu ýagdaý, kazyýetleriň diňe bir kanuny tekstleri däl, eýsem şuňa meňzeş işlerde kabul edilen courtokary kazyýetiň kararlaryny hem berjaý etmelidigini görkezýär. Pikirli karara gelmek hukugy kazyýet işiniň aç-açanlygy we halkyň kazyýet ulgamyna bolan ynamy üçin möhüm ähmiýete eýe.

Mümkin täsirler

Bu kararyň, ýerli kazyýetler tarapyndan şuňa meňzeş ätiýaçlandyryş kesgitlemek işlerinde has içgin gözden geçirilmegine garaşylýar. Kazyýetler, esasanam elde öndürilen haly senagaty ýaly öňki kanunlara esaslanýan jedellerde kazyýetler ozalky kararlary äsgermezlik etse, täze şahsy arzalaryň köpelip biljekdigini çaklamak mümkin.

Mundan başga-da, bu karar kazyýet edaralarynyň esaslandyrylan kararlary ýazmakda standartlaryny ýokarlandyryp we kazyýet işleriniň has öňünden aýdylýan kanuny esasda dowam etdirilmegini üpjün edip biler. Precokary Apellyasiýa kazyýetine we sebit adalat kazyýetine şikaýat prosesinde ozalky kararlaryň has jikme-jik öwrenilmegine garaşylýar.