Konstitusiýa kazyýetiniň ezilenleriň sosialistik partiýasynyň 2021-nji ýyldaky jemleýji hasaby baradaky karary

Ezilenleriň Sosialistik partiýasynyň 2021-nji ýyldaky soňky hasabatyny gözden geçirmegiň netijesinde, talap edilýän girdeji çykdajylary resminamalaryny we kitap ýazgylaryny tabşyrmazlyk sebäpli Konstitusiýa kazyýeti 2026-njy ýylyň 26-njy martynda biragyzdan karar berdi. Tarap maliýe barlagynyň barşynda resminamalary tabşyrmansoň, kazyýet resminamasyz mukdaryň Gazna girdejisi hökmünde hasaba alynjakdygyny we jogapkärlere garşy jenaýat işiniň gozgaljakdygyny aýtdy.

Konstitusiýa kazyýet topary, 2023-nji ýylyň 9-njy martynda geçirilen ilkinji gözden geçiriş mejlisinde taraplara soňky hasaplaryň esasyny düzýän resminamalary Hasap kazyýetine tabşyrmak üçin 30 gün berdi. Şeýle-de bolsa, bu döwürde we ondan soňky habarnamalara garamazdan tarap haýsydyr bir resminama tabşyrmadygy sebäpli, soňky karar 2820-nji Syýasy Taraplaryň Kanunynyň düzgünlerine laýyklykda derňew hasabatyna esaslanýar.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy 2820-nji belgili Syýasy partiýalar kanunynyň we Konstitusiýa kazyýetiniň döredilmegi we kazyýet işleriniň tertibi baradaky 6216 belgili kanunyň çäginde geçirilýär. Bu amalda taraplardan girdejilerini we çykdajylaryny kanuna laýyklykda resminamalaşdyrmak we gözegçilik edaralaryna tabşyrmak talap edilýär. Resminamalar borçnamasy ýerine ýetirilmedik halatynda, Konstitusiýa kazyýeti degişli mukdarlary Gazna geçirmegi we kanuny taýdan jogapkärlere garşy kazyýet işini açmagy karar edip biler.

Näme üýtgedi?

• Ezilenleriň Sosialistik partiýasynyň jemi 38 948.46 TL, şol sanda 20474,23 TL girdejisi we 20474,23 TL çykdajylary, 2021-nji ýyldaky soňky hasabynda görkezilen emläkleriň Gazna girdejisi hökmünde hasaba alynmagy karar edildi.
• Gaznanyň girdejisi hökmünde hasaba alnan mukdardan başga tarapyň soňky hasabyna goşulan beýleki zatlaryň kanuna laýyk gelýändigi we şoňa deňdigi barada karar berildi.
• 2820-nji Kanunyň 111-nji maddasyna laýyklykda Ankara Baş prokuraturasyna girdeji çykdajylary resminamalaryny we kitap ýazgylaryny tabşyrmazlyk bilen auditiň öňüni alýan partiýa işgärlerine garşy jenaýat işi gozgaldy.

Kime degişlidir?

Bu karar ezilenleriň Sosialistik partiýasynyň baş müdirlerine, maliýe meselelerine jogapkär işgärlere we partiýanyň ýuridik şahslaryna gönüden-göni degişlidir. Syýasy partiýalaryň maliýe barlag amallaryny amala aşyrýan Hasaplar kazyýeti we kazyýet edaralary üçin hem hökmany.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edildi; Tekstde täsirli senesi görkezilmedi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy we jogapkärçilik ýörelgelerini berjaý etmeginiň hökmanydygyny görkezýär. Gözegçilik döwründe talap edilýän resminamalary tabşyrmazlyk diňe bir maliýe sanksiýalaryna sebäp bolman, eýsem partiýanyň ýolbaşçylaryna garşy jenaýat işine hem başlaýar.

Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň maliýe hasabatlaryny ýöretmek we kanuny möhletlerde gözegçilik edaralaryna tabşyrmakdaky jogapkärçiliginiň çynlakaýdygyny görkezýär. Resminamalaryň bolmazlygy, partiýanyň maliýe düzgün-nyzamyny pese gaçyrýan we kanuny sanksiýalara sebäp bolýan esasy päsgelçilik hasaplanýar.

Mümkin täsirler

Bu karar, ezilenleriň Sosialistik partiýasynyň maliýe gurluşynyň gönüden-göni azalmagyna sebäp bolup biler we partiýadan geljekki maliýe işlerine has berk gözegçilik mehanizmini döretmegini talap edip biler. Mundan başga-da, partiýanyň ýolbaşçylaryna garşy gozgaljak jenaýat işi, partiýanyň administratiw we hukuk işinde näbellilik döwrüni döredip biler.

Şonuň ýaly-da, beýleki syýasy partiýalara maliýe barlag amallaryny ýerine ýetirmek barada duýduryş bermegine garaşylýar. Gözegçilikden gaça durmak ýa-da resminamalary tabşyrmazlyk agyr kanuny netijelere sebäp bolup biler, syýasy partiýalary buhgalter hasabatyny has ünsli dolandyrmaga itergi berip biler.