Ministr edarasy: Gazylyp alynýan ýangyçlaryň zyňyndylaryny azaltmak dowam eder

Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri we COP31-iň prezidenti Murat Kurum, 2026-njy ýylyň 10-njy noýabrynda Antalýada geçirilen "COP-nyň öňki prezidentleriniň bilelikdäki jarnamasy" maksatnamasynda howanyň üýtgemegine garşy göreş strategiýalaryny yglan etdi. Pari Paris şertnamasynyň ikinji 10 ýyllyk döwründe maksatlaryň durmuşa geçirilmeginiň ileri tutulýandygyny aýdyp, institut ähli ýurtlary öz milli goşant goşma beýannamalaryny tabşyrmaga çagyrdy.

Ministr edarasy 2035-nji ýyl üçin haýsy jaň etdi?

Ministr Murat Kurum, Pari Paris şertnamasynyň çäginde zyňyndylary azaltmak, howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak we maliýeleşdirmek ýaly ugurlaryň çaltlaşdyrylmalydygyny aýtdy. 2025-nji ýyldaky Milli goşant deklarasiýalarynyň sintezi hasabatynyň has güýçli ädimleriň zerurdygyny görkezýändigini mälim eden häkimýet, entek beýannama tabşyrmadyk ähli taraplardan 2035-nji ýyla çenli borçnamalaryny gysga wagtda tabşyrmagyny haýyş etdi. Bu edara, Bakuwda howanyň göreşinde kabul edilen maliýeleşdiriş maksadynyň we mümkinçilikleri artdyrmakdaky möhüm roluna ünsi çekdi.

COP31 hereket meýilnamasyna haýsy mowzuklar girýär?

Murat Kurum, COP31-iň prezidenti hökmünde öz işlerini gepleşik, ylalaşyk we hereket esasynda amala aşyrýandyklaryny we Awstraliýa bilen ýakyn hyzmatdaşlyk edýändigini aýtdy. COP31-iň 10 elementli hereket meýilnamasynda; Ol galyndylaryň nol bolmagy, metanyň zyňyndylaryny azaltmak, energiýa howpsuzlygy, ýaşyl senagatlaşma, transportda elektrikleşdirmek, azyk howpsuzlygy we deňiz goragy ýaly meseleleriň bardygyny düşündirdi. Şeýle hem, howanyň hereketlerinde emeli intellektiň jogapkärli ulanylmagy üçin halkara hyzmatdaşlygynyň artjakdygyny mälim etdi.

Antalýada geçirilen programmada çykyş eden ministr Murat Kurum, gazylyp alynýan ýangyçlaryň zyňyndylaryny azaltmak baradaky soraglara jogap berdi we 2035-nji ýyldaky global elektrikleşdiriş maksady bilen bu ugurda anyk öňegidişlikleriň boljakdygyny aýtdy. Bu edara, gepleşikler we bu ugurdaky tejribeleriň birek-birege goldaw bermegini we Rio konwensiýalarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy berkitmegi maksat edinýändiklerini mälim etdi.

BMG-nyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň (UNFCCC) we partiýa ýurtlarynyň milli goşant deklarasiýalarynyň çäginde geçirilen gepleşikler arkaly howanyň üýtgemegine garşy göreş prosesleri. Countriesurtlar parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak baradaky borçnamalaryny yzygiderli täzeläp, global ýylylygyň çäklendirilmegini maksat edinýän Pari Paris şertnamasynyň çäginde öz işlerini dolandyrýarlar.

Netije

COP31 prosesi diňe gepleşikler bilen çäklenmän, anyk hereket meýilnamalaryna gönükdirilen ýaly. Esasanam 2035-nji ýyla gönükdirilen elektrikleşdirmek maksady, ýurtlaryň energiýa syýasatlarynda düýpgöter özgerişlikleriň bolmalydygyny görkezýär.

Gazylyp alynýan ýangyçlardan elektrikleşmä geçmegiň howanyň üýtgemegine garşy göreşde esasy strategiýa öwrülendigine düşünilýär. Halkara hyzmatdaşlygy we tehnologiki integrasiýa bu maksatlara ýetmekde aýgytly rol oýnar.

Mümkin täsirler

2035-nji ýyldaky elektrikleşdiriş maksady köp ugurlara, esasanam energiýa, transport we senagat pudaklaryna maýa goýumlarynyň çaltlaşmagyna sebäp bolup biler. Bu täzelenip bilýän energiýa tehnologiýalaryna bolan islegi artdyryp, ýaşyl senagatlaşma proseslerine itergi berip biler.

Countriesurtlaryň milli goşant deklarasiýalaryny tabşyrmagy, ýokary uglerod zyňyndylary bolan pudaklarda täze düzgünleriň we çäklendirmeleriň girizilmegine sebäp bolup biler. Bu amal, gazylyp alynýan ýangyja garaşly ýurtlarda gurluş üýtgemeleriniň zerurlygyny talap edip biler.