Şäheri özgertmekde taryhy mümkinçilik: Halfarysy biziň kampaniýamyzda we 3 million TL Bütindünýä bankynyň karzy başlandy

Türkiýedäki ýer titremesiniň töwekgelçiligine garşy howpsuz ýaşaýyş jaýy, Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrliginiň çägindäki şäher özgeriş müdirliginiň ýolbaşçylygynda täze bir ölçege ýetýär. Respublikanyň taryhynda iň giňişleýin grant, karz we salgytdan boşatma paketleri töwekgelçilikli ýerlerde, esasanam Stambulda gurluşyk fondlaryny täzelemek isleýän emläk eýelerine hödürlenýär. Bu nukdaýnazardan, "Halfarym biziň üstümizde" kampaniýasy we Bütindünýä banky tarapyndan goldanýan taslamalar raýatlaryň maliýe ýüküni azaltmagy maksat edinýär.

Stambuldaky "Halfarysy bizden" şemaly: 1 million 875 müň TL uly goldaw

Stambulyň 39 etrabynda amala aşyrylan we uly ünsi çeken "Halfarysy biziň üstümizde" kampaniýasy üçin ýüztutma we peýda şertleri raýatlaryň peýdasyna üýtgedildi. Resmi gazetde çap edilen iň soňky Prezident karary bilen kampaniýanyň möhleti 2026-njy ýylyň 31-nji dekabryna çenli uzaldyldy. Olykmak, ygtyýarnama almak, pollary ýeňilleşdirmek we ygtyýarlyklary kesgitlemek ýaly köp wagt talap edýän býurokratik amallary göz öňünde tutsak, bu täzelenme hukuklaryň ýitmeginiň öňüni alar. Şeýlelik bilen, 2025-nji we 2026-njy ýyllarda binalary töwekgelçilikli desgalar diýlip yglan edilen ähli raýatlar kampaniýadan doly peýdalanyp bilerler.

Kampaniýanyň çäginde, töwekgelçilikli ýaşaýyş jaýlaryny üýtgetmek isleýän her bir garaşsyz bölüm eýesine jemi 1 million 875 müň lira goldaw bukjasy berilýär. Bu maliýeleşdirmeden, 875 müň lira grant , 875 müň lira karz hökmünde we ewakuasiýa goldawy hökmünde 125 müň lira tölenýär. Bu maliýe güýji bilen raýatlar şertnama baglaşýan potratçy kompaniýalarynyň üsti bilen öýlerini howpsuz gurup bilerler.

Telekeçiler hem ýatdan çykarylmady. Ilkinji täjirçilik dükany üçin 437 müň 500 lira, 437 müň 500 lira karzy we 125 müň lira karzy berilýän bolsa, hukuk eýesine degişli beýleki dükanlar üçin garaşsyz bölüm üçin 875 müň lira karzy teklip edilýär. TOKİ ýa-da Emlak Konut tarapyndan amala aşyrylan sebitdäki uly özgerişliklerde, 875 müň lira granty we 125 müň lira göçüriş kömegi binanyň bahasyndan gönüden-göni aýrylýar; Galan bergi raýatlara uzak möhletli we elýeterli töleg şertleri bilen bölekleýin tölenýär.

Bütindünýä bankynyň kepilligi bilen 3 million TL çäkli şäher özgeriş karzy

Şäher özgertmeleri döwründe alternatiw maliýeleşdirmegi gözleýän stambullylar üçin ýene bir ajaýyp mümkinçilik, Bütindünýä banky bilen hyzmatdaşlykda durmuşa geçirilen "Howanyň we betbagtçylyga garşy şäherleriň taslamasy" (CADŞP) boldy. Taslamanyň çäginde peýdalanýanlara 3 million lira çenli şäher öwrülişik karzlaryny ulanmaga mümkinçilik berilýär. Bu ýörite karz, umumy möhleti 180 aý (15 ýyl) bilen birinji ýylda tölegsiz we aýlyk göterim mukdary 0.69 göterim bilen ünsi özüne çekýär.

Sosial döwlet ýörelgesine laýyklykda taslamanyň käbir segmentlerine goşmaça göterim arzanladyşlary hem ulanylýar. Reger sanawynda bellige alnan başga bir jaýy bolmadyk orta we pes girdejili maşgalalar, şehitleriň we weteranlaryň garyndaşlary, dul aýallar we ýetimler, pensionerler, azyndan 40 göterim maýyp raýatlar we aýallaryň ýolbaşçylygyndaky maşgalalar bu arzanladyşlardan esasy peýdalanýarlar. Mundan başga-da, jaýlaryň ýaşyl gurluşyk ülňülerine laýyklygy hem sylaglanýar; Energiýa şahsyýet şahadatnamasy bolan binalara goşmaça ýyllyk 0,50 göterim arzanladyş, B synp şahadatnamasy bolanlara ýyllyk 0,25 göterim arzanladyş teklip edilýär. Conditionshli şertleri ýerine ýetirýän peýdalanyjylar üçin ýyllyk umumy göterim arzanladyşy 1,25 göterime çenli baryp biler.

IADŞP karzy almak üçin ýüz tutmak isleýän raýatlaryň dowamly ýerine ýetiriş, yzarlamak ýa-da ele salmak ýazgylary bolmaly däldir we aýlyk karzy tölemek mukdary yglan edilen öý hojalygynyň umumy girdejisiniň 70 göteriminden ýokary bolmaly däldir. Taslama, Türkiýäniň hemme ýerinde seýsmiki we howa howplaryna çydamly şäherleri gurmagy maksat edinýär; Birinji etapda Stambul, Izmir, Kokaeli, Sakarya, Manisa we Tekirdağ welaýatlarynda durmuşa geçirilýär. Stambuldan başga-da, Izmirde, Kokaeli we Sakarýada resmi anketalar başlandy. Raýatlar anketalara we jikme-jikliklere "kentseldirencliği.csb.gov.tr" .

Konwersiýa çykdajylary ýygym we salgyt ýeňillikleri bilen nola öwrülýär

Şäheri özgertmek taslamalaryny çaltlaşdyrmak we ykdysady ýükleri ýeňilleşdirmek üçin döwlet salgyt we ýygym töleglerinden hem boşadyldy. Üýtgeýän binalarda berilýän esasy maliýe artykmaçlyklary:

Gurluşyk ygtyýarnamasy we hasaplaşyk töleginden boşatma: Şäher häkimliginiň özgertmeleriniň çäginde binalaryň durkuny täzelemek üçin häkimlikler tarapyndan ýygnan gurluşyk ygtyýarnamasy töleglerine uly arzanladyşlar we ýeňillikler ulanylýar. Şeýle hem, binanyň gözleg hasabatlarynyň doly berjaý edilişine laýyklykda bina gurlandan soň alnan binanyň ýaşaýyş rugsady (ýaşaýyş) tölegleri üçin boşadylýar.

Ady kepillendiriş töleginden kadadan çykma: Şäher özgeriş sebitindäki binalarda potratçylaryň paýyna düşýän garaşsyz bölümleriň ilkinji satuwy üçin tölenmeli 4 göterim kepilnama satyn alyş-satuw tölegi düýbünden ýok. Edil şonuň ýaly-da, töwekgelçilikli bina kesgitlenenden soň pol ýeňillikleri gurulýança emläklerini satmak isleýän hukuk eýeleri hem bu 4 göterim töleginden boşadylýar.

Notarius, möhür salgydy we şäher töleglerinden boşatma: Üýtgetmegiň çägindäki şertnamalar we resmi amallar möhür paçlaryndan boşadylsa-da, notarius tölegleri hem arzanladylýar. Şäher häkimlikleri tarapyndan alynýan sebit töleglerinden boşatmalar, bar bolan gurluşyk meýdanyndan 1,5 esse köp; Adaty nyrhlar bu çäkden geçýän goşmaça gurluşyk meýdançalary üçin ulanylýar.

Taslamalaryň häsiýetine baglylykda üýtgeýän goşulan baha üçin arzanladyşlardan başga-da, döwlet her ýyl täzelenýän nyrhlar boýunça 6306 belgili kanunyň çäginde öýlerini ewakuasiýa eden emläk eýelerine we kärendeçilerine kärendesine we göçürmäge kömek goldawyny hödürlemegini dowam etdirýär.