Şwesiýadan immigrantlara düýpli teklip: ýurtdan gidenlere 36 müň dollar tölenmeli

Bosgun krizisiniň has güýçli duýulýan ýurtlaryndan biri bolan Şwesiýa immigrasiýa syýasatynda taryhy öwrülişik pursatyny alamatlandyrýar. 2015-nji ýylda 163 müň bosguny kabul edip, adam başyna immigrasiýa boýunça Europeewropada ikinji orunda durýan Skandinawiýa ýurdy, durmuşa geçirýän berk syýasatlary bilen bu derejäni 2025-nji ýyla çenli 96 göterim azaltmagy başardy. Konserwatiw hökümet indi ýurtda immigrantlaryň sanyny azaltmak üçin düýpli maliýe höweslendiriş maksatnamasyny durmuşa geçirýär.

Şwesiýadan gaýdyp gelmegi höweslendirmek üçin ullakan býudjet bukjasy

Jenaýatçylygyň derejesini peseltmek we tertipsiz migrasiýa garşy göreşmek wadasy bilen häkimiýete gelen koalisiýa hökümeti 2026-njy ýylyň başyndan güýje girjek täze höweslendiriş maksatnamasyny taýýarlady. Bu maksatnamanyň çäginde Europeanewropa Bileleşiginiň (EUB) daşyndaky ýurtlardan gelen we Şwesiýada ýaşamak üçin rugsatnama aljak bolsa, takmynan 36 müň dollar Şwesiýa krony (takmynan 36 müň dollar) tölener.

Mejlisiň daşyndaky hökümete goldaw berýän aşa sagçy Şwesiýa Demokratlar partiýasy bu täze hukuk düzgünini doly goldaýandygyny mälim etdi. Iýul aýynda partiýa köpçülikleýin ulaglarda ýerleşdirilen mahabatlar bilen Somaliniň immigrant ilatyny ýörite maksat edinip, yzyna gaýdyp gelmek grantyny öňe sürdi. Şwesiýanyň hökümeti umumy býujeti 1,3 milliard Şwesiýa krony (100 million funt) bölünip berlen bu ägirt uly maksatnamany resmi web sahypasynda dürli dillerde çap etmek bilen dünýä jemgyýetçiligine yglan etdi. Premýer-ministr Ulf Kristersson meýletin girdejileriň köpelmeginiň ministrler kabinetiniň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini aýtdy.

Europeewropada ýaňlanan karara we höweslendirişe çäkli gatnaşmak

2015-nji ýyldan bäri tutuş Europeewropada ösýän sagçy populist tendensiýa, bu ädimiň Şwesiýanyň beýleki ýurtlarda ara alnyp maslahatlaşylmagyna sebäp boldy. Germaniýada geçirilen Saksoniýa-Anhalt ştatynda geçirilen saýlawlarda ýokary ses alan Germaniýa üçin aşa sagçy alternatiw (AfD) partiýasynyň işgärleri Şwesiýa tarapyndan başlanan bu tejribäni gutladylar we şuňa meňzeş ädimleriň öz ýurtlarynda edilmelidigini öňe sürdüler. Beýleki tarapdan, garaşsyz migrasiýa hünärmenleri şeýle ýokary çykdajyly höwesleriň meýletin girdejileri hemişelik ýokarlandyrýandygyna hiç hili anyk subutnamanyň ýokdugyny we ädimleriň esasan saýlawçylara gönükdirilen simwoliki ädimdigini öňe sürýärler.

Aslynda yglan edilen maglumatlar bu pikiri goldaýar. Financialylyň başyndan bäri bu maliýe goldawyndan peýdalanyp Şwesiýany terk etmegi kabul edenleriň sany diňe 171 bilen çäklendirildi. Bu ýagdaýdan soň Şwesiýanyň Demokratlar partiýasy höweslendiriş maksatnamasynyň gerimini giňeltmegi we Şwesiýanyň raýatlygyny alan immigrantlara raýatlygyndan ýüz dönderen şertlerinde bu tölegden peýdalanmaga rugsat bermegi teklip etdi. Oppozisiýa ganaty we adam hukuklary guramalary premýer-ministr Kristerssonyň ýolbaşçylygyndaky hökümetiň bu syýasatlaryny sosial polýarizasiýany çuňlaşdyrýan howply ädimler diýip düşündirýärler. 13-nji sentýabrda geçiriljek möhüm saýlawlardan ozal geçirilen iň soňky pikir soralyşykda häzirki hökümet bilen merkezi çepçi oppozisiýa blogynyň 10,6 million ilaty we takmynan 2 million daşary ýurtly ilaty bolan ýurtda boýn-boý bäsleşigi görkezilýär.

Immigrantlar Şwesiýada galmagy ýüregine düwdüler

Immigrant ilaty bilen tanalýan paýtagt Stokgolmyň Satra töwereklerine ýygnanan dürli gelip çykyşy bolan daşary ýurtlular hökümet tarapyndan hödürlenýän bu ýokary maliýe höweslerinden habarlydyklaryny, ýöne näme bolsada Şwesiýada galmagyny isleýändiklerini aýdýarlar. Sudanda syýasy basyşdan gaçyp, 8 ýyl ozal Şwesiýada gaçybatalga beren we suratkeş hökmünde durmuşyny dowam etdirýän enaelena Ybraýym ýurtda erkin we howpsuz durmuş gurandygyny we gaýdyp gelmek meýilnamasynyň ýokdugyny aýtdy.

Arza Stokgolm metjidiniň ymamy Mahmud Halfi geldi. Halfi şeýle aýratyn syýasatlaryň, esasanam musulman azlyklaryň arasynda çuňňur alada we ynamsyzlyk ýagdaýyny döredýändigini aýtdy. Halfi bilimli, kwalifikasiýaly immigrantlaryň alternatiw ýurtlara gitmek mümkinçiliginiň bolup biljekdigini aýtdy we pes bilimli we gowşak toparlaryň başga ýolunyň ýokdugyny öňe sürdi, şonuň üçin bu tejribe gurluş meselelerini çözmekden uzak.

Raýatlyk şertleri we integrasiýa düzgünleri berkidilýär

Şwesiýanyň administrasiýasy immigrantlary gaýdyp gelmäge höweslendirmekden başga-da, bu ýurtda galmak isleýänler üçin düzgünleri düýpgöter kynlaşdyrýar. Bu nukdaýnazardan näbelli hemişelik ýaşamak üçin rugsatnamalar ýatyryldy we ýaşamak üçin rugsatnamalaryň üç ýyldan bir gezek gaýtadan gözden geçirilmegi baradaky talap girizildi. Awgust aýynda güýje giren täze düzgün bilen, raýatlyk üçin ýüz tutan daşary ýurtlular üçin hökmany dil we umumy bilim synaglary Şwesiýanyň taryhynda ilkinji gezek girizildi.

Birinji etapda 900 immigrant Stokgolmda döredilen ýörite synag merkezine ýerleşdirildi; Şwesiýanyň taryhy, şa maşgala agaçlary, demokratik gymmatlyklar we adaty baýramçylyklar ýaly giň okuw meýilnamasy ýazmaça synag edildi. Emigrasiýa ministri anohan Forssell bu mesele bilen baglanyşykly eden çykyşynda Şwesiýanyň raýatlygynyň diňe bir kanuny hukuklar bilen çäklenmän, eýsem sosial jogapkärçilikleri hem öz içine alýandygyny aýtdy we durmuşa geçirilýän täze düzgünleriň häzirki zaman integrasiýa prosesi üçin örän ýerliklidigini we zerurdygyny öňe sürdi.