Ali Məhkəmənin presedent qərarı: İllik məzuniyyət haqlarının məhdudlaşdırma müddəti 5 ilə endirildi

Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 9-cu Mülki Kollegiyası milyonlarla işçini narahat edən qərar çıxararaq, əmək müqaviləsi ləğv edildikdən sonra əmək haqqına çevrilən illik məzuniyyət debitor borcları üçün iddia müddətinin 5 il olduğunu təsdiqləyib. 2017-ci ildə qüvvəyə minən 7036 saylı Əmək Məhkəmələri Qanununun Əlavə 3-cü maddəsinə uyğun olaraq müəyyən edilən bu müddət Ali Məhkəmənin 22-ci Mülki Kollegiya ilə birləşdirilməsindən sonra məhkəmə təcrübəsinə çevrildi. Bu qərarla işdən çıxarıldığı gündən etibarən 5 il müddətində tələb olunmamış məzuniyyət maaşı ilə bağlı qaldırılan iddiaların rədd edilməsi nəzərdə tutulur.

İllik məzuniyyət haqqı məsələsində proses necə işlədi?

11 il xaricdə tikinti sahələrində dəmir ustası işləyən D.K.-nın ölümündən sonra yaxınları illik ödənişsiz məzuniyyət, işdən çıxma və bildiriş pulu kimi alacaqlar üçün Əmək Məhkəməsində iddia qaldırıb. Yerli məhkəmə işçinin illik məzuniyyət haqqına malik olduğuna qərar verərək, işi qismən qəbul etdi. Regional Ədalət Məhkəməsi etirazları rədd etdikdən sonra iş cavabdeh işəgötürənin şikayəti əsasında Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 9-cu Mülki Kollegiyasına göndərilib.

Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 9-cu Mülki Kollegiyası nə üçün ləğvetmə qərarı verdi?

Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 9-cu Mülki Kollegiyası 04.12.2013-cü il tarixində əmək müqaviləsi başa çatan işçinin 24.10.2019-cu il tarixdə iddia qaldırdığını və 5 illik iddia müddətinin başa çatması barədə qərar çıxardığını bildirib. Palata, 6098 saylı Qanunla 7036 saylı Qanun arasında keçid dövründə illik məzuniyyət debitorlarının 5 illik məhdudiyyət müddətinə məruz qaldığını vurğulayaraq yerli məhkəmənin qərarını ləğv etdi.

Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 9-cu Mülki Kollegiyası öz məhkəmə təcrübəsi ilə müəyyən edib ki, illik ödənişli məzuniyyətlə bağlı məhdudiyyət müddəti əmək müqaviləsinə xitam verildiyi gündən başlayır və bu müddət 5 ildir. Bu hüquqi tənzimləmə işçiləri debitor borclarını vaxtında tələb etməyə məcbur edən bir təcrübə kimi önə çıxır.

Əmək müqaviləsinə xitam verildiyi tarixdən 5 il ərzində tələb edilmədiyi halda, işçilərin istifadə olunmamış illik məzuniyyət haqqı qanuni qüvvəyə minir. Hüquqlarının itirilməsinin qarşısını almaq istəyən işçilərin işdən çıxma proseslərinə əməl etmələri və qanuni müddət ərzində iddialarını məhkəməyə və ya aidiyyəti orqanlara təqdim etmələri vacibdir.

Nəticə

Ali Məhkəmənin bu qərarı əmək qanunvericiliyində məhdudiyyət müddətinin tətbiqi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi aradan qaldıran aydın standart gətirir. Keçmişdəki 10 ildən 5 ilə qədər azaldılması onu göstərir ki, işçilər debitor borclarını izləməkdə daha fəal olmalıdırlar.

"Resept müdafiəsi"nin işəgötürənlər tərəfindən hüquqi proseslərin fəaliyyətində müdafiə vasitəsi kimi effektiv şəkildə istifadə edildiyi görülür. Bu vəziyyət belə nəticəyə gəlir ki, işçilər işdən çıxdıqdan sonra debitor borclarını toplamaq üçün gözləməməli, qanuni müddət ərzində öz hüquqlarını axtarmalıdırlar.

Mümkün təsirlər

Bu presedent qərar, xüsusilə uzun illər işlədikdən sonra işlərini tərk edən, lakin debitor borclarını tələb etməyi təxirə salan işçilər üçün ciddi hüquqların itirilməsi riski yarada bilər. Gözlənilir ki, 5 illik müddəti ötürən işçilərin iddiaları birbaşa məhkəmələr tərəfindən rədd ediləcək.

İşəgötürənlər tərəfindən bu qərar geriyə qüvvədə olan borc öhdəliklərinin məhdudlaşdırılması demək ola bilər. Çox güman ki, işgüzar işlərdə iddia müddətinə etirazlar artacaq və məhkəmələr bu yurisprudensiyaya uyğun olaraq daha sürətli qərarlar qəbul edəcəklər.

Fikirləriniz

Ali Məhkəmənin illik məzuniyyət maaşları ilə bağlı məhdudiyyət müddətini 5 ilə endirən bu qərarını işçilərin hüquqlarının müdafiəsi və hüquqi proseslərin sürətləndirilməsi baxımından necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə, bu tənzimləmə işçilərin öz hüquqlarını axtarmaq azadlığını məhdudlaşdırır, yoxsa hüquqi sabitlik üçün lazımdır? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.