ABŞ-dan Ysraýyla ullakan ýarag iberilmegi: tassyklamak ýolunda 2,8 milliard dollarlyk bomba bukjasy

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň (ABŞ) metbugatynda giň seslenme alan täze bir pikire görä, Donald Trumpyň ýolbaşçylygyndaky ABŞ administrasiýasy soňky taryhda Ysraýyla iň uly harby iberişleriň birini amala aşyrmaga taýynlanýar. Amerikanyň ýokary derejeli resmisine esaslanýan Amerikan gazetiniň Waşington Post (WP) habarlaryna görä, Ak tam milliardlarça dollarlyk ullakan ok bukjasynyň satylmagy üçin ýaşyl yşyk berdi.

Kongrese resmi däl bildiriş: 2,8 milliard dollarlyk ägirt paket

Göz öňünde tutulan aýyplamalara görä ABŞ-nyň administrasiýasy her biriniň agramy takmynan 1 tonna we şol bir mukdarda (20 müň birlik) BLU-117 bombasynyň Ysraýyla satylmagyny tassyklady. Bu ullakan ok-däri bukjasynda, bunker deşmek aýratynlyklary bolan 20 müň I-2000 Penetrator söweş kellesi hem bolar diýlip garaşylýar. Jemi bahasy 2,8 milliard dollar töweregi diýlip çaklanylýan bu iberiş, soňky ýyllarda ýeke-täk harby ok-däri satuwydyr.

ABŞ-nyň Kongresine satuw prosesi bilen baglanyşykly resmi däl maglumatyň berilendigi we resmi habar beriş işiniň ýakyn wagtda başlajakdygy mälim edildi. Bu möhüm ösüşiň, esasanam oppozisiýa demokrat ganaty üçin ABŞ-nyň içerki syýasatynda "litmus synag" bolup hyzmat etjekdigi mälim edildi.

Gazada weýrançylyga sebäp bolan MK-84 bombalarynyň häsiýetleri

Paketiň iň täsirli elementlerinden biri bolan MK-84 bomba, ýokary weýran ediji güýji bilen tanalýan we Ysraýyl goşuny tarapyndan köplenç Gaza zolagyndaky harby operasiýalarynda ulanylýan ok-däri. Agramy takmynan 1 tonna bolan bu bombalar, ýarylan pursatyndan ýüzlerçe metr radiusda metal böleklerini zyňyp biler.

Galyň beton konstruksiýalara we polat ýaraglara aňsatlyk bilen girip bilýän MK-84s, ýykylan ýerlerinde ullakan kraterleri döredip, ömrüň we emlägiň giň ýitmegine sebäp bolýar. Bu nukdaýnazardan ok-däri satuwy, halkara jemgyýetçiliginde we adam hukuklary guramalarynda uly alada we jedel döredýär.

Demokratlar we geçmişdäki jedeller üçin syýasy synag

Bolmagyna garaşylýan bu ýarag satuwy, ABŞ Kongresindäki deňagramlylygy hem döretdi. Bu mesele boýunça öz pikirini soraýan we adynyň aýan edilmedik başga bir ABŞ işgäri resmi maglumat bermekden saklandy: "Daşary ýurtdaky ähli harby we ýarag söwdasy degişli, kanuny taýdan kesgitlenen proseduralardan geçýär. Prosesleri entek tamamlanmadyk we aýdyňlaşdyrylmadyk satuwlar barada düşündiriş bermeýäris."

Trump administrasiýasy ozal şuňa meňzeş harby paketleri oýlap tapypdy. Hususan-da, 2025-nji ýylda Kongresiň gözden geçiriş we tassyklaýyş mehanizmlerinden geçip, Ysraýyla 2,04 milliard dollarlyk gyssagly ýarag satuwynyň tassyklanmagy Demokratlar bilen Respublikanlaryň arasynda ýiti syýasy jedelleriň döremegine sebäp boldy. Bu 2,8 milliard dollarlyk täze bukjanyň şuňa meňzeş syýasy krizis döredip biljekdigine sabyrsyzlyk bilen garaşylýar.