LGS-ä diňe balyňyza seredip karar bermäň: Hünärmenleriň möhüm duýduryşlary

Milli bilim ministrligi (MEB) tarapyndan orta mekdep geçiş ulgamynyň (LGS) çäginde merkezi synag netijeleriniň yglan edilmegi bilen, okuwçylar we ene-atalar üçin gyzykly saýlama döwri başlandy. 27-nji iýula çenli dowam etjek bu möhüm işde bilim hünärmenleri we psihologiki geňeşçiler möhüm duýduryşlar berýärler. Hünärmenler ileri tutulýan sanawlar taýýarlanylanda diňe bir esasy mekdepleriň ballaryna däl-de, eýsem okuwçylaryň gyzyklanmalaryna, başarnyklaryna we şahsy ösüş zerurlyklaryna hem üns berilmelidigini maslahat berýärler.

Synag netijesi çaganyň gymmatyny kesgitlemeýär

Stambul uniwersiteti-Cerrahpaşa (IÜC) Hasan Ali üüçel Bilim, ýolbelet we psihologiki geňeş bölüminiň mugallymy Dos. Doktor Metin Kocatürk maşgalalaryň synag netijelerini çagalarynyň şahsy gymmatlyklary bilen deňeşdirmeli däldigini aýtdy. Kocatürk ene-atalaryň tankydy, deňeşdiriji ýa-da göwnüçökgün sözlerden gaça durmagynyň möhümdigini aýtdy; Orta mekdebi saýlanyňyzda diňe bir akademiki üstünlikleriň derejesini seljermek bilen çäklenmän, eýsem okuwçynyň haýsy dersleri halaýandygyny, haýsy okuw gurşawynda amatlydygyny we jemgyýetçilik zerurlyklaryny hem seljermelidigini aýtdy.

Dos. Doktor Kocatürk, saýlananda akademiki maksatnamalaryň, daşary ýurt dilleriniň mümkinçilikleriniň, ulag şertleriniň we jemgyýetçilik işleriniň çaga bilen bilelikde gözden geçirilmelidigini aýtdy we "Saýlaw prosesinde mekdep psihologiki geňeşçileriniň pikirlerinden peýdalanmak okuwçynyň güýçli taraplaryny has real görmäge mümkinçilik berýär. Talybyň geljegi diňe mekdebiň ady bilen däl-de, eýsem maşgalalar bilen nähili baha bermelidigi bilen düşündirilmeli. Dürli mekdeplerde üstünlik gazanmak Talyplara opsiýalary hödürlemek we ileri tutulýan sanawy döretmek bilen bir hatarda karar bermek işine goşulmak aladany peseldýär we gözegçilik duýgusyny ýokarlandyrýar. " diýdi.

Ösüşe gönükdirilen saýlaw, ballara gönükdirilen däl bolmaly

Bilim hünärmeni Banu apapyky hem ekzamen balynyň okuwçynyň zehinini, zehinini ýa-da geljekdäki üstünligini görkezmeýändigini, diňe belli bir günde akademiki görkezijini görkezýändigini ýatlatdy. Maşgalalaryň "Netijäniň nähili bolandygyna garamazdan biz siziň bilen bolarys we bilelikde siziň üçin iň gowy ýoly kesgitläris" ýaly goldaw goldawyny görkezmelidigini aýtdy, "Has köp işlän bolsaňyz, beýle bolmazdy"

Milli Bilim ministrliginiň ileri tutulýan maglumat gollanmasynda talybyň akademiki ýagdaýyna, gyzyklanmalaryna we geljekdäki garaşyşlaryna baha berilmelidigini nygtaýan apapyky, saýlananda aşakdaky soraglaryň berilmegini teklip etdi: "Talyp näme etmegi halaýar? Ylym, tehnologiýa, daşary ýurt dilleri, sungat ýa-da sport ýaly ugurlar haýsy ugurlar bilen gyzyklanýar?" Yapıçy, 14 ýaşly çaganyň hünär islegleriniň wagtyň geçmegi bilen üýtgäp biljekdigini, şonuň üçin baý ösüş mümkinçiliklerini hödürleýän mekdepleriň ýeke hünäre ünsi jemlemelidigini aýtdy. Mundan başga-da, apapıçy, uly umytlaryň çagalarda kämillik we ýeterliksizlik duýgusyny döredip biljekdigini belläp, kararlaryň ene-atalar däl-de, okuwçynyň gatnaşmagynda kabul edilmelidigini aýtdy.

Üýtgeýän dünýä we geljegiň hünärlerine taýýarlyk

Bilim we pedagogika geňeşçisi Gülcan Öncel her bir çaganyň okuw we höweslendiriş gurluşynyň üýtgeşikdigini ýada saldy we käbir okuwçylaryň bäsdeşlik şertlerinde üstünlik gazanyp biljekdigini, beýlekileriň bolsa köşeşdiriji we goldaw beriji gurluşlarda üstünlik gazanyp biljekdigini aýtdy. Öncel, orta mekdep döwrüniň diňe bir akademiki döwür bolman, eýsem şahsyýetiň ösmegi we jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň gurulýan möhüm prosesdigini hem belläp, çagalaryň geljege taýynlyk görýänlerinde çeýe endiklere eýe bolmalydygyny aýtdy.

Hünärmenler häzirki wagtda tehnologiýanyň çalt ösýän ýerinde meşhur hünärleriň yzygiderli üýtgäp durýandygyny we çagalary diňe bir hünäre gönükdirmegiň ýerine, meseläni çözüp bilýän, bilesigeliji we öwrenmegi öwrenýän şahsyýet hökmünde terbiýelemegiň möhümdigini aýdýarlar. Maşgalalara saýlanlarynda öňki ýyllaryň ballaryny geçip bolmajak diwar hökmünde görmeli däl, ýöne mekdeplere hut özi baryp, ýolbelet hyzmatlary bilen duşuşyp, hakyky maglumatlara esaslanýan sanaw döretmeli. Netijede, çaga saýlama döwründe uzak wagtlap içerki pikir alyşmak, ukynyň bozulmagy ýa-da güýçli ähmiýetsizlik ýaly alamatlary görse, professional psihologiki goldaw gözlenmelidigi duýduryş berilýär.