Türkiýanyň eksporty ýanwar-sentýabr aýlarynda rekord goýdy: 18 pudak ýokarlandy

Türk eksportçylary ýygnagynyň (TİM) maglumatlaryna görä, ýanwar-sentýabr aýlarynda Türkiýanyň eksporty geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 5,2 göterim ýokarlap, 211 milliard dollara ýetdi. Sentýabr aýynda daşary ýurt satuwy 26 milliard dollar bolup, ýylda 15,4 göterim ýokarlandy. Soňky 12 aýda jemi eksport 283,7 milliard dollara çenli ýokarlandy.

Haýsy pudaklar eksport mukdaryny iň köp artdyrdy?

firstylyň ilkinji dokuz aýynda 26 dürli pudakdan 18-si eksportyny artdyrmagy başardy. Iň ýokary ösüş depgini, 42 göterim bilen 3,2 milliard dollar eksport eden täze miwe we gök önüm pudagynda hasaba alyndy. Bu pudak 35 göterim ýokarlamak we 2 milliard dollar bilen gämileri, ýahtalary we hyzmatlary öz içine alýar; 20 göterim ösüş we 5,4 milliard dollar bilen magdan önümleri; hoz we önümleri, 19 göterim ýokarlamak we 1,9 milliard dollar; Goranmak we howa giňişligi 16 göterim ýokarlamak we 6,9 milliard dollar boldy.

Zeýtun we zeýtun ýagynyň eksportynyň azalmagynyň sebäpleri näme?

Januaryanwar-sentýabr aralygynda eksporty azalýan 8 pudagyň arasynda zeýtun we zeýtun ýagy 28 göterim azalmak bilen tapawutlandy. Egeý zeýtun we zeýtun ýagyny eksport edijiler birleşiginiň prezidenti Mehmet Emre Uýgun, peselmeginiň esasy sebäbiniň geçen ýyl pes önüm bolandygyny aýtdy we: "Türk zeýtun ýagynyň iň uly bazarlaryndan biri bolan ABŞ-nyň iýul aýynda türk zeýtun ýagyna goşmaça 12,5 göterim salgyt salmagy bu bazara haryt satmagy kynlaşdyrýar" -diýdi. Uygun, şu hasyl möwsüminde respublikanyň taryhynda iň ýokary hasyllaryň birine garaşylýandygyny aýtdy.

2024-nji ýylyň ilkinji dokuz aýyny öz içine alýan daşary söwda maglumatlary, global we ýerli şertlere garamazdan eksportyň ep-esli ýokarlanýandygyny görkezdi. Awtoulag, himiýa, demir we polat ýaly lokomotiw pudaklaryndan başga-da, täze miweler we gök önümler we goranmak pudagy eksportyň umumy mukdaryna 211 milliard dollar goşant goşdy.

Eksport maglumatlary, Türk eksportçylary ýygnagy tarapyndan yzygiderli yglan edilýän we daşary söwda strategiýalaryny kesgitlemek üçin esas hökmünde ulanylýan resmi görkezijilerdir. Pudaklaýyn esasda azalmak ýa-da ýokarlanmak Söwda ministrligi we degişli eksportçylar birleşikleri tarapyndan amala aşyrylýar we bazary diwersifikasiýa etmek we salgyt düzgünleri ýaly meseleler boýunça zerur derňewler geçirilýär. Eksportçylar T dataM-iň resmi kanallary arkaly häzirki maglumatlary we pudaklaýyn hasabatlary gözden geçirip bilerler.

Netije

Türkiýe eksport maglumatlary, 26 pudagyň köpüsiniň ykdysady şertlere garamazdan ösüş tendensiýasyny saklaýandygyny görkezýär. Esasanam täze miweler we gök önümler we goranyş senagaty ýaly goşulan ýa-da strategiki ugurlaryň ýokarlanmagy eksport sebediniň diwersifikasiýa edilýändigini we daşary ýurt bazarlarynda bäsdeşlik ukybynyň käbir ugurlarda güýçlenýändigini görkezýär.

Beýleki tarapdan, zeýtun we zeýtun ýagy ýaly oba hojalyk önümleriniň pese gaçmagy önümçiligiň howa ýa-da möwsümleýin faktorlara baglylygyny we salgyt syýasatlarynyň daşary bazarlarda eksporta göni täsirini görkezýär. Hasyl garaşmalary ýokary bolan täze möwsümde, daşary söwda syýasatlarynyň we bazar strategiýalarynyň bu ýagdaýyň öwezini dolup biljekdigi möhümdir.

Mümkin täsirler

Eksportyň dowamly ösüşi walýuta akymynyň ýokarlanmagyna we häzirki hasap balansynyň gowulaşmagyna kömek edip biler. Ösüş, esasanam goranyş senagaty we gämi gurluşygy ýaly ýokary tehnologiýaly ýa-da iri pudaklarda Türkiýäniň dünýä bazaryndaky söwda markasynyň bahasyny we tehnologiki abraýyny güýçlendirip biler.

ABŞ-nyň zeýtun ýagyna salýan goşmaça salgydy ýaly gorag syýasaty, degişli pudakdaky öndürijileriň bazar gözlegini üýtgetmegine ýa-da alternatiw bazarlara geçmegine sebäp bolup biler. Mundan başga-da, ýokary hasyl garaşmak ýakyn döwürde zeýtun ýagynyň eksportynda dikeldiş işine başlap biler we bu öndürijileriň bahalaryna we eksport girdejilerine oňyn täsir edip biler.