Ysraýylyň Siriýadaky serhetleri öňe sürýän hereketi: Ankara-Tel Awiw liniýasynda gyzgyn çaknyşyk töwekgelçiligi barmy?

Siriýanyň demirgazygyndaky soňky harby işjeňlik Eastakyn Gündogarda güýç deňagramlylygyny düýpgöter sarsdyrjak täze dartgynlygy döretdi. Ysraýylyň Siriýanyň çägindäki howa operasiýalaryndan soň Ankarany gönüden-göni nyşana alýan habarlary iki ýurduň arasyndaky diplomatik we harby gatnaşyklaryň geljegi barada sorag döretdi. Tel Awiw administrasiýasynyň "Türkiýe bilen konflikt töwekgelçiligini aldyk" diýen sözleri sebitdäki täsir göreşiniň göni söweşe öwrülmegini açdy.

Ysraýyl goşuny Siriýanyň demirgazygynda we Türkiýe serhedinden takmynan 70-80 km uzaklykda ýerleşýän Abu Zuhur harby howa menziline yzygiderli 8 howa zarbasy berdi. Bu operasiýadan dessine Ysraýylyň premýer-ministri Türkiýeniň Siriýadaky harby güýçlerini we mümkin bolup biljek ýerlerini gönüden-göni nyşana aldy. Ysraýyl metbugatynda, esasanam 13-nji kanalda we Maariw gazetlerinde berlen habarlarda Tel Awiwiň bu ädimini Türkiýe bilen harby çaknyşyk töwekgelçiligi bilen amala aşyrandygy nygtaldy.

Ysraýyl resmileri Ankaranyň howa gorag ulgamlaryny, pilotsyz howa ulaglaryny (uçarmansyz howa ulaglary) we Siriýanyň çäginde goşmaça harby elementleri ýerleşdirmegine çynlakaý alada bildirdiler. Ysraýylyň ýokary derejeli resmisi 13-nji kanal bilen söhbetdeşlikde türk goşuny bilen aç-açan uruş islemeýändiklerini boýun aldy, ýöne bu töwekgelçilik soňky ädim bilen edildi. Ysraýyl tarapynyň aladalary uçar göterijilerinden we 12-den gowrak suwasty gämisinden ybarat türk deňiz flotunyň öňüni alyş güýji. ABŞ-nyň Türkiýedäki öňki ilçisi we Siriýa boýunça ýörite wekili Tom Barrack bu wakalaryň Ysraýyl, Türkiýe we Siriýa arasynda gözegçiliksiz harby güýçlenmegine sebäp bolup biljekdigi barada çynlakaý duýduryş berdi. Barak, türk güýçleriniň duýdansyz howp abanmagy bilen söweş uçarlaryny aýryp biljekdigini aýdyp, ýagdaýyň çynlakaýdygyny mälim etdi.

Terrorçylyk we howpsuzlyk boýunça bilermen Koşkun Başbuğ Ysraýylyň Liwanda we Eýranda alyp barýan işleriniň çäkleriniň azalandygyny görkezdi. Başbuğyň pikiriçe, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu Siriýany sebit derejesinde ýaýratmak üçin galan ýeke-täk geografiýa hökmünde görýär. ABŞ-nyň Liwana we Eýrana garşy girizen çäklendirmeleri sebäpli Tel Awiwiň Siriýa boýunça täze krizis döretmek isleýändigini mälim eden Başbuğ, bu meýilnamanyň Türkiýäni batga batmagy maksat edinýändigini aýtdy.

Başbuğ Türkiye bu howply duzakdan habarlydygyny we göni harby reaksiýa bermegiň ýerine diplomatik kanallary soňuna çykarjakdygyny aýtdy. Ankaranyň esasy strategiýasynyň, Waşingtonyň üsti bilen Ysraýyla basyş etmekdigini aýdan bilermen, sebitdäki bu gözegçiliksiz agressiýany duruzyp biljek ýeke-täk güýjüň ABŞdygyny aýtdy. Türkiýäniň ABŞ-a ýaranlyk gatnaşyklarynyň zaýalanmagynyň mümkindigi barada aç-açan habar iberendigini mälim eden Başbuğ, "Daşky diplomatiýa gutarmaýar, tersine, indi başlaýar" -diýdi we möhüm gatnaşyklaryň üznüksiz dowam edýändigini aýtdy.