12 müň ýyllyk ata-baba tohumy: Kastamonunyň geografiki taýdan görkezilen Einkorn bugdaýyna gyzyklanma göç ýaly ösýär

Adamzat taryhynyň iň gadymy bugdaý görnüşlerinden biri we Kastamonunyň İhsangazi etrabynda toprakda tapylan 12 müň ýyllyk einkorn bugdaýy Türkiýäniň hemme ýerinde uly gyzyklanma döretmegini dowam etdirýär. "Hitit bugdaýy" diýlip hem atlandyrylýan bu gadymy ata-baba tohumy, gurluşy häzirki zaman oba hojalygynyň getiren genetiki üýtgemelerinden mahrum bolup, sagdyn iýmek isleýänleriň ilkinji seçimine öwrüldi.

12 müň ýyllyk ata-baba tohumy genetiki taýdan saklandy: Einkorn

angsangazi etrabynda takmynan 15 müň ýyllyk uly oba hojalygynda ösdürilip ýetişdirilýän Einkorn bugdaýy, ýerli ilat tarapyndan "kabulka" ýa-da "giňişlik" hem bellidir. Geografiki görkezijileri hasaba almak bilen goralýan bu gymmatly önüm, adaty usullar bilen işleýän daş fabriklerinde una öwrülýär. Goşundysyz we tebigy gurluşy bilen tapawutlanýan Einkorn uny, Kastamonudan başlap, Türkiýäniň ähli welaýatlarynda sarp edijilere ýetirilýär.

Stambuldan Kastamonuda

tagam köprüsi

Stambul Zeytinburnu şäher häkimliginiň topary, tebigy we sagdyn iýmitlere elýeterlilik düşünjesi bilen hereket edip, rasangazi etrabyna raýatlara hödürleýän adaty çörekleriň çig malyny barlamak üçin ýörite sapar etdi. Şäher häkimlikleri, ekin meýdanlarynda ilkinji ekişden başlap, daş degirmeniniň ahyrky tapgyryna çenli einkorn bugdaýynyň ähli önümçilik proseslerine ýakyndan syn etdiler we ýerli öndürijilerden jikme-jik maglumat aldylar.

"Sagdyn gelejek üçin Einkorn çöregini iýmeli"

Zeýtinburnu şäher häkimliginiň aşpezi bolup işleýän Umut Baýram, her ýyl Kastamonuda einkorn ununyň hilini we önümçilik tapgyrlaryny seljermek üçin gelýändiklerini aýtdy. Baýram: "Zeytinburnu häkimligi hökmünde İhsangazi etrabyna einkorn bugdaýyny we ununy barlamak üçin geldik. Einkorn meýdanlaryndan başlap, daş degirmenlerine çenli dowam etdik. Geçen ýyl seljerişlerimizden gaty oňyn we ýokary hilli netijeler aldyk" -diýdi.

Aşpez Umut Baýram, İhsangaziden getirilen einkorn ununy ençeme ýyl bäri çörek öndürmekde ulanýandyklaryny belläp, "Bu sagdyn bugdaýdan öndürilen ýokumly çöregi halkymyza hödürläp bilendigimize örän şatdyrys. Bu ata-baba tohumyny İhsangazi şäherinde ýaşatmak üçin işleýänleriň hemmesine sag bolsun aýdýarys" -diýdi.