Konstitusiýa kazyýetiniň, kazyýet şertnamasynyň paýlanyş şahadatnamasynyň ýatyrylmagynda kazyýete girmek hukugynyň bozulmagy baradaky karary

Konstitusiýa kazyýeti Gülşen Dülgar, Şahver Tam we Şengül Çıtyrkynyň 2026-njy ýylyň 18-nji iýunynda eden şahsy arzasy barada karar berdi. Arza berijileriň kazyýete girmek hukugynyň bozulandygyny öňe sürmek, 1989-njy ýylyň 8-nji awgustynda berlen kazyýet işiniň ýatyrylmagy baradaky kazyýet işiniň ýatyrylmagy bilen baglanyşykly kazyýet işiniň ýatyrylmagy bilen baglanyşykly kazyýet işiniň ýatyrylmagyny talap etdi. Çäklendirmeler sebäpli administratiw kazyýet.

Arza berenler ýatyryş işiniň özlerine dogry habar berilmändigini we administrasiýanyň kazyýet işiniň başga bir faýlda ýazylmagyna esaslanyp bikanun bolandygyny öňe sürdüler. Administratiw kazyýet, kazyýet işinde berlen haýyşa esaslanyp, kazyýet işini açmagyň möhletiniň gutarandygyny aýtdy, ýöne Konstitusiýa kazyýeti bu düşündirişiň dalaşgärlere garaşylmadyk we deňeşdirip bolmajak agyrlyk döredendigini aýtdy.

Manisa 1-nji administratiw kazyýet, kazyýet işinde jogap hatynyň habarnamasynyň senesine esaslanyp, 2021-nji ýylyň 6-njy ýanwarynda kazyýete ýüz tutmak baradaky kepilnamanyň ýatyrylandygyny bilendiklerini mälim etse-de, kazyýetiň 2020-nji ýylyň 6-njy oktýabryndaky administratiw haty bilen.

Bu karar bilen, Konstitusiýa kazyýeti administratiw ýurisdiksiýada kazyýet işiniň möhletiniň tarapa degişli habarnamadan başlamalydygyny aýtdy. Düzgüniň netijelerini ýok etmek üçin faýl gaýtadan garamak üçin Manisa 1-nji administratiw kazyýetine iberildi. Raýatlar administratiw çärelere garşy kazyýet işi açýan döwürde hukuklaryň ýitmeginiň öňüni almak üçin habarnamalary ýakyndan yzarlamaly we kanuny goldaw almaly.

Näme üýtgedi?

• Dolandyryş kazyýetinde kazyýet işiniň möhletiniň başynda edaraara hat alyşmalaryň ýa-da beýleki ýagdaýlarda jogap haýyşlarynyň öwrenilen senesiniň hereketiň habarnamasynyň senesini çalşyp bilmejekdigi barada karar çykaryldy.
• Kazyýetleriň kazyýet işiniň möhletini kesgitläniňde arza berijilere aşa köp ýük berýän teswirlerden gaça durmalydygy nygtaldy.
• Düzgün bozmak kararyndan soň, ýüz tutanlaryň işini gaýtadan garamak üçin Manisa 1-nji administratiw kazyýetine ibermek kararyna gelindi.

Kime degişlidir?

Bu karar, resminamalary paýlamak şahadatnamasy ýatyrylan raýatlara, administratiw kazyýet işiniň habarnamasy bilen baglanyşykly jedelli emläk eýelerine we administratiw kazyýetde çäklendirmeler sebäpli hukuklaryny ýitirendir öýdýän ähli adamlara gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Karar Konstitusiýa kazyýeti tarapyndan 2026-njy ýylyň 18-nji iýunynda berildi we degişli kazyýet tarapyndan gaýtadan kazyýet işine başlar.

Netije

Konstitusiýa kazyýeti, administratiw durnuklylygy üpjün etmek üçin girizilen kazyýet işleriniň möhletleriniň şahsyýetleriň kazyýete girip bilmejek görnüşinde düşündirilip bilinmejekdigini mälim etdi. Dolandyryşyň birtaraplaýyn hereketlerini beýleki kazyýet işlerinde resminamalar arkaly "öwrenildi" diýip hasaplamak, dogry habar bermezden kanunçylygyň ýörelgesine laýyk gelmeýär.

Bu netije, kazyýet edaralarynyň resmi däl çemeleşmegiň ýerine, hukugyň düýp manysyny goraýan we şahsyýetiň goramak ukybyny çäklendirmeýän düşündiriş almalydygyny görkezýär. Gaýtadan garamak karary, arza berijileriň emläk hukuklaryna esaslanan talaplaryna baglylykda gözden geçirilmegine ýol açdy.

Mümkin täsirler

Bu karar, çäklendirmeler sebäpli şuňa meňzeş ret edilýän administratiw işlerde görelde bolup biler. Dolandyryş kazyýetleri, kazyýet işiniň möhletini kesgitläniňde "okuw senesi" düşünjesini has dar we has adalatly düşündirer diýlip garaşylýar.

Mundan başga-da, administrasiýa has aç-açan hereket etmegine we kepilnamany paýlaşmak resminamalarynda birtaraplaýyn ýatyryş amallary barada habarnamalara laýyklykda zerurlygy artyp biler. Bu, emläk jedellerinde administrasiýanyň jogapkärçiligine has içgin baha berilmegine sebäp bolup biler.